کتاب مفهوم حکمت در تصوف و عرفان اسلامی اثر پروانه عروج نیا، انتشارات هرمس

از نخستین سال‌های تحصیل تا دوران بزرگسالی، در تاریخ و فرهنگ ایران با نام‌هایی برخورد می‌کنیم که همگی با عنوان «حکیم» شناخته می‌شوند. نام‌هایی چون فردوسی، فارابی، خوارزمی، بیرونی و دیگر بزرگان همواره با پیشوند «حکیم» در ذهن ما نقش بسته‌اند. این پرسش همواره مطرح بوده است که چرا این اندیشمندان را دانشمند، استاد یا عالم نمی‌خوانند و به جای آن، عنوان «حکیم» بر ایشان نهاده‌اند؟ این پرسش، یکی از مبانی اصلی در کتاب «مفهوم حکمت در تصوف و عرفان اسلامی» نوشته‌ی «پروانه عروج‌نیا» به شمار می‌رود. در این اثر، معنای «حکمت» و چرایی کاربرد واژه‌ی «حکیم» در فرهنگ ایرانی ـ اسلامی بررسی می‌شود و تفاوت‌های بنیادین آن با مفهوم حکمت در قالب‌های فکری غرب و شرق مورد تحلیل قرار می‌گیرد. روشن است که خردورزی، نیک‌اندیشی و پیوند گفتار و کردار نیک، جوهره‌ی مفهومی است که از آن با عنوان «حکمت ایرانی» یاد می‌شود. هر کس که «حکیم» خوانده می‌شود، باید در درون خویش این ویژگی‌ها را پرورده باشد تا شایسته‌ی چنین وصفی گردد. کتاب «مفهوم حکمت در تصوف و عرفان اسلامی» در عین حال پژوهشی تاریخی است که به بررسی جایگاه و معنای حکمت در فرهنگ ایران، در نسبت آن با فلسفه و دین، در طول تاریخ کهن این سرزمین می‌پردازد. نویسنده در این مسیر با رویکردی تحلیلی، جنبه‌های گوناگون مفهوم حکمت را از روزگار پیش از اسلام تا قرون متأخرتر کاویده و کوشیده است تا تطور و تحول این مفهوم ژرف را در بستر تاریخی و فکری ایران توضیح دهد.