کتاب خرمگس اثر اتل لیلیان وینیچ، ترجمه خسرو همایون پور، انتشارات امیرکبیر

رمان «خرمگس» اثر اتل لیلیان وینیچ، نویسنده‌ی ایتالیایی‌تبار، یکی از آثار ماندگار ادبیات قرن نوزدهم است. این رمان با نثری گیرا و محتوایی عمیق، تلفیقی از احساس، ایمان و انقلاب را به تصویر می‌کشد. در کتاب «خرمگس»، شخصیت اصلی داستان، آرتور برتون، جوانی کاتولیک و اهل انگلستان است که برای فراگیری علوم دینی و آموختن راه کشیشی به ایتالیا سفر می‌کند. اما در جریان این سفر، با اندیشه‌های تازه و رادیکال سیاسی و اجتماعی آشنا می‌شود و همین آگاهی، مسیر زندگی‌اش را دگرگون می‌کند. او از آئین کاتولیک دست می‌کشد و پس از ترک ایتالیا، دوران دشواری را در تبعید می‌گذراند. با وجود رنج‌های فراوان، روحی انقلابی در وجودش شکل می‌گیرد و سرانجام دوباره به ایتالیا بازمی‌گردد. آرتور پس از بازگشت به عنوان روزنامه‌نگاری پرشور فعالیت می‌کند و نوشته‌های خود را با نام مستعار «خرمگس» در مجلات منتشر می‌سازد. او در دل طنزهای تند و هوشمندانه‌اش، اندیشه‌های رادیکال خود را بیان می‌کند و همین سبب می‌شود مقامات محلی در پی دستگیری او برآیند. در کنار شخصیت آرتور، نقش جما ـ معشوقه‌ی او ـ و پادره مونتانلی ـ کشیش و راهنمای معنوی‌اش ـ در پیشبرد مضمون داستان بسیار برجسته است. هر یک از این دو، در ارتباطات پیچیده و گاه تراژیک خود با آرتور، شکل‌های گوناگونی از عشق را بازتاب می‌دهند: عشق مذهبی، عشق عاشقانه و عشق خانوادگی. رمان «خرمگس» به شکلی هوشمندانه میان احساسات انسانی و تجربه‌های سیاسی پیوند برقرار می‌کند و نسبت میان ایمان و انقلاب را به چالش می‌کشد. بسیاری از منتقدان، شخصیت خرمگس را با مسیح مقایسه کرده‌اند، چراکه او به نوعی نماد رنج، رستگاری و فداکاری در راه باورهای خویش است. این اثر نه تنها از نظر احساسی تأثیرگذار است، بلکه از لحاظ تاریخی و اجتماعی نیز تصویری روشن از جنبش‌های سیاسی ایتالیا در دهه‌های ۳۰ و ۴۰ قرن نوزدهم ارائه می‌دهد. وینیچ در این رمان با مهارتی کم‌نظیر، مسائل سیاسی، فلسفی و اعتقادی را در کنار درونی‌ترین احساسات انسانی مطرح می‌کند و از «خرمگس» اثری جاودان و اندیشمندانه می‌سازد.