کتاب سیاه مشق/تاسیان/بانگ نی اثر امیرهوشنگ ابتهاج، انتشارات کارنامه

مجموعه‌ی سه‌جلدی **دفتر اشعار هوشنگ ابتهاج** با ‌انتشار از سوی نشر کارنامه، یکی از مهم‌ترین گردآوری‌های شعر معاصر فارسی به شمار می‌رود. این مجموعه دربرگیرنده‌ی سه دفتر برجسته‌ی او با نام‌های **«سیاه‌مشق»**، **«تاسیان»** و **«بانگ نی»** است. آثار یادشده پیش‌تر در سال‌های مختلف و به صورت جداگانه منتشر شده بودند، اما اکنون در قالب مجموعه‌ای سه‌جلدی در اختیار علاقه‌مندان شعر فارسی قرار گرفته‌اند. **امیرهوشنگ ابتهاج**، متخلص به **ه.الف سایه**، از برجسته‌ترین شاعران معاصر ایران محسوب می‌شود. او در گستره‌ای وسیع از قالب‌های شعر فارسی، از غزل و مثنوی گرفته تا شعر نیمایی و سپید، آثاری ماندگار آفریده است. ابتهاج در فراز و نشیب زندگی، با شعرهای خود نه‌تنها احساسات و باورهای شخصی، که اندیشه‌ها و دغدغه‌های مردم زمانه‌اش را ثبت و ماندگار ساخت. ### دفتر شعر «سیاه‌مشق» «سیاه‌مشق» عمدتاً شامل **غزل‌های ابتهاج** است؛ هرچند نمونه‌هایی از مثنوی، رباعی، دوبیتی و قطعه نیز در آن جای گرفته است. سروده‌های این دفتر به بازه‌ی زمانی سال‌های ۱۳۲۶ تا ۱۳۷۸ تعلق دارند. در پایان کتاب، نام هر شعر همراه با محل و تاریخ سرایش آن درج شده که بر ارزش ادبی و پژوهشی مجموعه می‌افزاید. ابتهاج بیش از هر چیز به عنوان **غزل‌سرا** شهرت یافته و بسیاری از شعرشناسان، سبک غزل او را بسیار نزدیک به حافظ دانسته‌اند. او در مواردی به «استقبال» از غزل‌های حافظ پرداخته و بدین‌گونه شیوه‌ای کلاسیک را با زبانی معاصر تلفیق کرده است. ### دفتر شعر «تاسیان» «تاسیان» گردآورنده‌ی اشعار نیمایی و نوگرای ابتهاج است که در فاصله‌ی سال‌های ۱۳۲۵ تا ۱۳۸۰ سروده شده‌اند. عنوان «تاسیان» واژه‌ای گیلکی است و به معنای **اندوه و دلتنگی عمیقی** است که پس از فقدان عزیزی بر جان انسان می‌نشیند. این دفتر یکی از نمونه‌های شاخص تأثیرپذیری سایه از **نیما یوشیج** است و جایگاه ویژه‌ای در جریان شعر نو فارسی دارد. ### دفتر شعر «بانگ نی» سومین دفتر این مجموعه، «بانگ نی»، در سال ۱۳۹۶ منتشر شد و همان سال در شمار **پرفروش‌ترین کتاب‌های شعر** قرار گرفت. سرایش این دفتر از دهه‌ی ۱۳۴۰ آغاز شد و طی دهه‌های پنجاه و شصت تکمیل گردید. این اثر در واقع برداشتی آزاد از مقدمه‌ی دفتر نخست **مثنوی معنوی مولانا** است. مثنوی «بانگ نی» سروده‌ای عاشقانه و سوگناک در یاد **مرتضی کیوان** به شمار می‌رود. ### جایگاه اشعار ابتهاج مجموعه‌ی اشعار هوشنگ ابتهاج را می‌توان **آینه‌ای تمام‌نما از زندگی سیاسی، اجتماعی و عاطفی شاعر و جامعه‌ی زمانه‌ی او** دانست. بسیاری از سروده‌های او توسط **استاد محمدرضا شجریان** در قالب آواز اجرا شده و بدین‌ترتیب، پیوندی جاودانه میان شعر ابتهاج و موسیقی ایران برقرار کرده است. این همزیستی شعر و موسیقی، جایگاه ابتهاج را در تاریخ ادبیات و فرهنگ معاصر ایران بیش از پیش برجسته می‌سازد.