کتاب نون والقلم اثر جلال آل احمد، انتشارات مجید (به سخن)

کتاب «نون و القلم» رمانی از جلال آل‌احمد است که نخستین‌بار در سال ۱۳۴۰ منتشر شد. این اثر از مهم‌ترین آثار داستانی آل‌احمد به‌شمار می‌آید و با نگاهی انتقادی و اجتماعی، تصویر روشنی از جامعه‌ی زمان خود ارائه می‌دهد. داستان رمان، درباره‌ی گروهی از قلندرهاست که با جلب حمایت مردم، قدرت را در شهر به دست می‌گیرند و حکومت تازه‌ای برپا می‌کنند. اما پس از مدتی کوتاه، همان چرخه‌ی نارضایتی، اعتراض و مخالفت در میان مردم شکل می‌گیرد و شهر دوباره به فضای ناآرام، پرتنش و پرتلاطم پیشین بازمی‌گردد. شخصیت‌های اصلی کتاب «نون و القلم» دو کاتب یا میرزابنویس‌اند؛ یکی فردی است آگاه، تیزبین و درگیر مسائل سیاسی و اجتماعی، و دیگری مردی است ساده‌دل که درک عمیقی از این موضوعات ندارد و با منطق گفت‌وگو و تفکر انتقادی چندان آشنا نیست. تقابل این دو شخصیت، کنایه‌ای ظریف به تفاوت میان آگاهی و ناآگاهی در جامعه است. جلال آل‌احمد در «نون و القلم» با زبانی گویا و نثری روان به خوانندگان خود یادآوری می‌کند که انسان باید پیش از هر چیز بر ارزش‌ها و باورهای خود استوار بماند و تا زمانی که در درون خویش تغییر ایجاد نکرده، نمی‌تواند انتظار دگرگونی در جهان پیرامون داشته باشد. این پیام محوری، اساس اندیشه‌ی نویسنده را در سراسر اثر شکل می‌دهد و سبب ماندگاری این رمان در ادبیات معاصر ایران شده است.