کتاب سیر حکمت در اروپا اثر محمدعلی فروغی، انتشارات هرمس

محمدعلی فروغی در سال ۱۲۵۶ خورشیدی چشم به جهان گشود. او از شخصیت‌های برجسته تاریخ معاصر ایران بود و در طول زندگی‌اش مشاغل و مناصب مهمی را بر عهده داشت. فروغی مدتی کوتاه نیز سمت نخست‌وزیری را تجربه کرد. نقش فروغی در معرفی علم نوین، فلسفه و اندیشه‌های غربی به جامعه ایران انکارناپذیر است. او از پیشگامان ترجمه متون علمی در حوزه‌های فیزیک، طب و نجوم به زبان فارسی بود؛ آثاری که از نخستین کتاب‌های دانشگاهی ایران به شمار می‌آیند و تأثیر عمیقی بر شکل‌گیری آموزش مدرن در کشور گذاشتند. از مهم‌ترین آثار او می‌توان به کتاب ارزشمند «سیر حکمت در اروپا» اشاره کرد. این کتاب که درباره تاریخ فلسفه و اندیشه اروپایی نوشته شده، یکی از برجسته‌ترین منابع غرب‌شناسی در ایران معاصر محسوب می‌شود. فروغی در این اثر میان دو مفهوم «حکمت» و «فلسفه» تفاوت قائل می‌شود؛ او فلسفه را شامل هرگونه تحقیق درباره امور عالم می‌داند، در حالی که حکمت را دانشی می‌خواند که به تعریف و تبیین مسائل بنیادین می‌پردازد. به باور فروغی، مباحثی چون انسان‌شناسی، معرفت‌شناسی و فلسفه اخلاق در حوزه حکمت جای می‌گیرند. به گفته خود نویسنده، «سیر حکمت در اروپا» تنها ترجمه‌ای ساده از آثار غربی نیست، بلکه متنی است که بر اساس نیازها، زبان و درک فرهنگی ایرانیان آن دوره نگاشته شده است. با این حال، متأسفانه در کشور ما فروغی بیشتر به‌عنوان مترجم شناخته می‌شود تا فیلسوف و اندیشمند. این اثر در سه جلد تدوین شده است: جلد نخست به تاریخ فلسفه از دوران باستان تا قرن هفدهم میلادی می‌پردازد؛ جلد دوم رخدادهای فلسفی قرون هفدهم و هجدهم را بررسی می‌کند؛ و جلد سوم از قرن نوزدهم تا دوران معاصر، سیر تحول اندیشه در فلسفه غرب را مورد تحلیل و نقد قرار می‌دهد. خواننده پس از مطالعه کامل این سه جلد، به درکی عمیق‌تر از تفکر و تمدن غربی دست می‌یابد و درمی‌یابد که سرچشمه پیشرفت جوامع غربی در قدرت نظامی یا ثروت نیست، بلکه در شیوه نوآورانه و انتقادی اندیشیدن آنان نهفته است.