کتاب زند هومن یسن اثر صادق هدایت، انتشارات نگاه

کتابی که «زند وهومن‌ یسن» یا آن‌گونه که بیشتر شناخته می‌شود، «بهمن یشت» نام دارد، مجموعه‌ای از پیشگویی‌ها درباره آینده ملت و دین ایران است. در این اثر، اورمزد رخدادهای آینده را به زرتشت بازمی‌گوید و هر پیشامد در دوره‌ای مشخص روی می‌دهد. دوره ماقبل آخر، که زمان هجوم «دیوان ژولیده‌موی از تخمه خشم» و اهریمن‌نژادان کمرچرمین است، بخش عمده متن کتاب را دربر می‌گیرد. در این روزگار تاریک، زنگیان، آوارگان و فرومایگان سراسر سرزمین ایران را فرا می‌گیرند؛ همه چیز را می‌سوزانند، می‌آلایند و تباه می‌سازند. کار به جایی می‌رسد که روستای بزرگ به شهری، شهر به ده، ده به دودمانی و دودمان پرشکوه به مشتی استخوان بدل می‌شود. این دگرگونی سهمگین نه تنها مردمان، بلکه جانوران، گیاهان و عناصر طبیعت را نیز دربرمی‌گیرد. در زمین و آسمان نشانه‌هایی پدید می‌آید که شباهت بسیاری با نشانه‌های یادشده در تورات و انجیل دارد. لکّه‌هایی بر خورشید ظاهر می‌شود، زمین بایر می‌گردد و فساد جسمی و روحی مردم گسترش می‌یابد. جنایت، دروغ و خشم بر دنیا چیره می‌شوند و افسار دیو خشم از هم می‌گسلد. احکام و آیین‌ها دیگر رعایت نمی‌شود؛ بادهای گرم و سرد می‌وزند، اما باران فرو نمی‌بارد. این احوال تباه، دم‌به‌دم تیره‌تر و دشوارتر می‌گردد تا آنکه اهریمن با غروری ستم‌آمیز پیروزی خود را فریاد می‌زند. با این همه، ناگهان روزنی از امید گشوده می‌شود و کتاب با لحنی روشن‌تر و امیدبخش‌تر پایان می‌پذیرد.