کتاب تاجر ونیزی اثر ویلیام شکسپیر، ترجمه ابوالحسن تهامی، انتشارات نگاه

هنر تئاتر و ادبیات نمایشی، از آغاز شکل‌گیری تاکنون، با وجود پشت‌سر گذاشتن دگرگونی‌های فراوان و ظهور نوآوری‌ها و بدعت‌های گوناگون، همچنان جایگاه خود را به‌عنوان یکی از هنرهای هفت‌گانه حفظ کرده است و همواره تماشاگران و علاقه‌مندان بی‌شماری را در سراسر جهان به سالن‌های نمایش می‌کشاند. با وجود این همه تحول، اساس و بنیان هنر نمایش همچنان بر پایه همکاری گروهی از افراد متخصص است. برای تولید هر نمایش، حضور افرادی با تخصص‌های متنوع همچون کارگردان، بازیگر، طراح صحنه و دکور و… ضروری است؛ اما هسته اصلی این همکاری، نمایشنامه‌ای است که همه عوامل حول محور آن فعالیت می‌کنند. بنابراین، اگر نمایشی بخواهد تأثیرگذار و جذاب باشد و بتواند تماشاگر را تا پایان با خود همراه کند، در گام نخست نیازمند نمایشنامه‌ای قدرتمند و سنجیده است. در میان آثار ماندگار ادبیات نمایشی، نمایشنامه «تاجر ونیزی» از شاهکارهای ویلیام شکسپیر، یکی از بزرگ‌ترین نویسندگان تاریخ ادبیات جهان به‌شمار می‌رود. شکسپیر این اثر را در فاصله سال‌های ۱۵۹۶ تا ۱۵۹۸ و در ژانر کمدی رمانتیک به نگارش درآورد. این نمایشنامه در ابتدا با عنوان «یهودی ونیزی» ثبت شد، اما بعدها نویسنده نام آن را به «تاجر ونیزی» تغییر داد. داستان اثر از درهم‌تنیدگی دو روایت اصلی و دو روایت فرعی شکل گرفته و ماجرای تاجری ونیزی را به تصویر می‌کشد که برای یاری رساندن به دوست خود، درگیر مشکلات و رنج‌های فراوانی می‌شود. بر اساس پژوهش‌های منتقدان و شکسپیرپژوهان، منبع احتمالی نگارش این نمایشنامه اثری از سر جیووانی، نویسنده اهل فلورانس، با عنوان «گاو بی‌ذنب» است که در سال ۱۵۸۸ در میلان منتشر شد. هرچند «تاجر ونیزی» در قالب کمدی نوشته شده است، اما این امر از ارزش ادبی و عمق محتوایی آن نمی‌کاهد. از نظر قدرت قلم و کیفیت ساختار، این اثر در کنار تراژدی‌های بزرگ شکسپیر همچون «هملت»، «مکبث»، «اتللو»، «شاه لیر» و «رومئو و ژولیت» جای می‌گیرد و مطالعه آن برای دوستداران تئاتر و ادبیات، در هر زمان و مکان، لذتی ماندگار به همراه دارد.