کتاب تاریخ ادبیات ایران پیش‌از اسلام اثر احمد تفضلی، انتشارات سخن

کتاب «تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام» تألیف دکتر احمد تفضلی، به همت همکار دیرین او، دکتر ژاله آموزگار منتشر شد و توانست یکی از خلأهای جدی در منابع فارسی‌زبان درباره ادبیات ایران کهن را پر کند. مطالعه این اثر همراه با سایر منابع معتبر، به پژوهشگران امکان می‌دهد سیر تحول و پیشرفت ادبیات ایران را از آغازین دوره‌ها تا پایان عصر صفویه با دقت و جزئیات دنبال کنند. یکی از نکات مهم درباره این کتاب آن است که تاکنون تألیف جامعی به زبان‌های اروپایی در زمینه ادبیات ایران پیش از اسلام وجود نداشته و بدین ترتیب، اثر دکتر تفضلی نخستین پژوهش گسترده و پیشرو در تمامی جنبه‌های فرهنگی و ادبی ایران باستان به شمار می‌رود. این کتاب پس از مقدمه‌ای کوتاه، با بررسی کتیبه‌های پارسی باستان آغاز می‌شود. سپس به ادبیات اوستایی، چند نمونه از کتیبه‌های اشکانی، و در ادامه به نوشته‌های پارسی میانه و آثار پهلوی زرتشتی می‌پردازد. در بخشی دیگر، شعر و نثر مانوی که از زبان‌های اشکانی، فارسی میانه و سغدی برجای مانده، گردآوری و معرفی شده است. بخش برجسته کتاب به آثار فارسی میانه و متون پهلوی زرتشتی اختصاص دارد که هم‌راستا با حوزه اصلی تخصص دکتر تفضلی است. او این متون را بر اساس ژانر و موضوع دسته‌بندی کرده و نمونه‌هایی از متونی را که بر پوست، پاپیروس، سنگ‌نوشته‌ها، مهرها، فلزات و حتی سکه‌ها حک شده‌اند، ارائه داده است. از ویژگی‌های ارزشمند این کتاب، درج فهرست مطالب، خلاصه‌ها و گاه نمونه‌هایی از متن‌های معرفی‌شده است؛ رویکردی که آن را به منبعی آموزشی و پژوهشی بدل کرده است. «تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام» جامع‌ترین مجموعه درباره آثار فارسی میانه و دیگر زبان‌های ایرانی میانه در یک مجلد واحد به شمار می‌رود و تمامی یافته‌های جدید در این حوزه را در بر می‌گیرد.