کتاب سقف کلیسای جامع اثر آرتور میلر، ترجمه حسن ملکی، انتشارات بیدگل

برای درک معنای روشنفکری و شناختن کسی که شایسته عنوان روشنفکر است، نگاه به وضعیت روشنفکران در زیر سلطه‌ی حکومت‌های سرکوبگر و تمامیت‌خواه اهمیت اساسی دارد. این حکومت‌ها آزادی‌های فرهنگی، اجتماعی و سیاسی را به شدیدترین شکل محدود می‌کنند و با بی‌اعتنایی آشکار، تمام ابعاد زندگی شهروندان را نادیده می‌گیرند. در چنین نظام‌هایی، بیشترین حساسیت و مراقبت حاکمان متوجه روشنفکران است؛ زیرا روشنفکر کسی است که در برابر هرگونه تهدید علیه آزادی، عزت نفس و اخلاق انسانی واکنش نشان می‌دهد و نمی‌تواند نسبت به آن بی‌تفاوت بماند. به همین دلیل، حکومت‌های تمامیت‌خواه در نخستین گام، از همه ابزارهای سرکوب برای خاموش کردن صدای روشنفکران استفاده می‌کنند. نمایشنامه‌ی «سقف کلیسای جامع» اثر درخشان آرتور میلر، نمونه‌ای عمیق از روایت روشنفکربودن در چنین شرایط oppressive و خفقان‌آلود است. در این اثر، حکومتی به تصویر کشیده می‌شود که با استقرار دستگاه‌های شنود و مأموران مخفی، حتی در جمع‌های کوچک نویسندگان و هنرمندان نیز نفوذ کرده و فضای گفت‌وگو و اندیشه را در تاریکی ترس فرو می‌برد. میلر در «سقف کلیسای جامع» معضلی بزرگ و تاریخی را مطرح می‌کند: انتخاب دشوار روشنفکران میان ماندن در وطن یا ترک آن. او تصویری هولناک و در عین‌حال دقیق از زیستن زیر سایه نظام‌هایی ارائه می‌دهد که دشمن آزادی و اندیشه‌اند. این نمایشنامه نشان می‌دهد چگونه روابط انسانی، حتی صمیمانه‌ترین و دیرپاترین آن‌ها، در زیر فشار چنین رژیم‌هایی ازهم‌می‌پاشد. آرتور میلر، این نمایشنامه‌نویس برجسته آمریکایی، با خلق چنین اثری اقتدار ظالمانه‌ی حاکمانی را به نمایش می‌گذارد که در حقیقت دشمن مردم خود هستند و هر تلاشی برای حفظ آزادی و کرامت انسانی را سرکوب می‌کنند.