کتاب انسان شناسی در مریخ اثر الیور ساکس، ترجمه نازگل عزیزی، انتشارات سایلاو

انسان‌شناسی در مریخ از مهم‌ترین آثار الیور ساکس، نویسنده و متخصص برجسته عصب‌شناسی و روایتگر نامدار دنیای مغز، به‌شمار می‌آید. ساکس در این کتاب هفت روایت متفاوت و گاه متناقض از تجربه‌های بیماران خود ارائه می‌دهد؛ روایت‌هایی که هم‌زمان علمی، انسانی و deeply فلسفی‌اند. شخصیت‌های واقعی این داستان‌ها با اختلالات عصبی گوناگونی همچون سندرم تورت، اوتیسم، فراموشی و کوررنگی کامل زندگی می‌کنند. با این حال، هر یک از آن‌ها توانسته‌اند با اتکا به قابلیت‌های شگفت‌انگیز و در مواردی خطرناکِ مغز خود، نوعی حیات تکامل‌یافته و متفاوت را تجربه کنند؛ حیاتی که آن‌ها را از انسان‌های عادی متمایز ساخته است. به تعبیر الیور ساکس، این افراد هفت «خودِ» دگرگون‌شده و منحصربه‌فرد هستند که در جهان ذهنی و خودساخته خویش زیست می‌کنند. او در خلال این روایت‌ها نشان می‌دهد نقص‌ها، بیماری‌ها و اختلالات عصبی، تنها کاستی یا محدودیت نیستند؛ بلکه می‌توانند با آزادسازی توانایی‌های پنهان مغز و ایجاد اشکال جدیدی از زیست انسانی، نقشی کاملاً متناقض و غیرمنتظره ایفا کنند؛ نقشی که در نبود همین محدودیت‌ها، نه تنها تحقق‌پذیر نیست بلکه حتی تصورش نیز دشوار و ناممکن خواهد بود. کتاب انسان‌شناسی در مریخ بدین ترتیب مرز میان نقص و توانایی، محدودیت و خلاقیت را به چالش می‌کشد و نشان می‌دهد چگونه مغز انسان حتی در بستر بیماری و اختلال، راه‌هایی نو برای بقا و شکوفایی می‌آفریند.