کتاب حمله به سفسطه اثر تی ادوارد دامر، ترجمه شاپور پشابادی، انتشارات خوب

واژه‌ی «سفسطه» در اصل از نام گروهی به‌نام «سوفسطائیان» در یونان باستان گرفته شده است. این گروه معلم جدل و خطابه بودند و هدفشان پرورش افرادی بود که بتوانند در سخنوری و مناظره، هر کسی را شکست دهند. آنان چنان در این مسیر پیش رفتند که برای غلبه بر مخالفان به استفاده از مغالطات و استدلال‌های نادرست روی آوردند. از همین رو، واژه‌ی «سفسطه» به‌مرور به معنای مغالطه‌کردن و به‌کارگیری استدلال‌های فریبنده به‌کار رفت. کتاب «حمله به سفسطه» با هدف آگاه‌سازی خوانندگان از شیوه‌های مختلف مغالطه نوشته شده است. این اثر تلاش می‌کند هم مانع استفاده‌ی ناآگاهانه یا عمدی از مغالطه توسط گویندگان و نویسندگان شود و هم افراد را در برابر مغالطه‌ها و فریب‌های منطقی دیگران مقاوم سازد. نویسنده‌ی کتاب، تی. ادوارد دامر، در گام نخست اثر را برای دانش‌آموزان و مخاطبان عمومی نوشته است، اما مطالعه‌ی آن به هر کسی که در حوزه‌های علمی، رسانه‌ای یا حتی درگیر با اخبار روز فعالیت می‌کند نیز توصیه می‌شود. دامر برای مقابله با مغالطه، بیش از آنکه صرفاً به فهرست انواع سفسطه‌ها بپردازد، بر آموزش شیوه‌ی صحیح استدلال تمرکز دارد. او در سه فصل ابتدایی، معیارهای استدلال درست ــ مانند ساختار صحیح استدلال، اعتبار مقدمات و وضوح بیان ــ را تشریح می‌کند. در فصل چهارم، مفهوم و معنای دقیق «مغالطه» توضیح داده می‌شود و در فصل پنجم خواننده با دسته‌بندی و نمونه‌های گوناگون سفسطه‌ها آشنا می‌گردد. فصل ششم کتاب، جنبه‌ای کاملاً کاربردی دارد؛ زیرا در این بخش نمونه‌های واقعی از مغالطات روزمره در زندگی اجتماعی، رسانه‌ها و گفتگوهای عامیانه تحلیل شده و راهکارهای عملی برای پرهیز و مقابله با آنها ارائه می‌شود. در فصل هفتم و پایانی نیز برخی مباحث مرتبط با استدلال، همچون استدلال دیالکتیکی و مسائل اخلاقی، بررسی شده‌اند. یکی از نقاط قوت «حمله به سفسطه» استفاده‌ی گسترده از مثال‌ها و نمونه‌ها در حوزه‌های مختلفی چون سیاست، اخلاق، رسانه، تبلیغات و علوم است. افزون بر این، کتاب شامل تمرین‌های متنوعی است که به خوانندگان امکان می‌دهد پس از هر مبحث، میزان یادگیری و تسلط خود را ارزیابی کنند. نثر روان و لحنی همراه با طنز ملایم نیز از ویژگی‌های برجسته‌ی اثر است که موجب می‌شود خواننده با علاقه مطالعه را ادامه دهد، بی‌آنکه احساس ملال کند. با توجه به همه‌ی این ویژگی‌ها، می‌توان کتاب «حمله به سفسطه» را یکی از بهترین منابع آموزشی موجود برای تقویت توانایی استدلال، پرهیز از خطاهای منطقی و ارتقای مهارت‌های فکری و عملی در زندگی فردی و اجتماعی دانست.