کتاب لذت نقد اثر مسعود فراستی، انتشارات ساقی

به نظر می‌رسد بسیاری از هنرمندان قدیمی ما با نوعی ترس و احتیاط پرورش یافته‌اند؛ روشنفکرانی که از سیاست، جامعه و حتی بیان صریح در آثارشان هراس دارند. حاصل کارشان در سینما، شعر، قصه و دیگر شاخه‌های هنری بیشتر بازتابی از «ترس و لرز» است تا خلاقیت و جسارت. در ادبیات جهان نمونه‌ای درخشان از این ترس بیمارگونه را می‌توان در اثر جاودان رابرت لویی استیونسن، یعنی «دکتر جکیل و مستر هاید» مشاهده کرد. دکتر جکیل انسانی است که از مردم گریزان است و به دلیل احساسی عمیق از حقارت، در رؤیای فرارفتن از جایگاه انسان قرار دارد. او تجسم ترسی پنهان از زندگی انسانی است. در مقابل، مستر هاید همان بخش تاریک شخصیت جکیل را نشان می‌دهد؛ فردی بزهکار که همیشه از مجازات می‌گریزد و در پی رهایی از قانون است. استیونسن برای این چرخه بیهوده ترس، راه‌حلی ارائه می‌دهد؛ او ایمان دارد که نیک‌سرشتی انسان و قدرت علم می‌تواند بر این هراس غلبه کند و راهی برای رهایی بگشاید. با این حال، فیلم‌ساز ما به دلیل بی‌اعتمادی به سرشت نیک انسان و غفلت از بخشایش خالق، این حقیقت ساده را نادیده می‌گیرد: هیچ مجازاتی غیرقابل‌تحمل نیست، تنها باید شجاع بود، به خویشتن اعتماد داشت و به آفریننده ایمان آورد. زمانی که شجاعت و اعتماد جایشان را به ترس می‌دهند، حتی هراس‌های کوچک نیز بزرگ می‌شوند. این ترس‌ها با دروغ، فریب و آزار دیگران گسترش می‌یابند و در نهایت انسان را به موجودی هراس‌زده، خودآزار و دگرآزار بدل می‌کنند؛ موجودی که در مسیر نفرت از انسان‌ها و محیط اطراف خویش قدم می‌گذارد و زندگی‌اش را در چرخه‌ای بی‌پایان از هراس و رنج گرفتار می‌سازد.