کتاب کنجکاو خانم اثر راجر هارگریوز، ترجمه مهدی حجوانی، انتشارات قدیانی

کتاب «کنجکاو خانم» نوشته‌ی راجر هارگریوز، اثری کوتاه، مصور و ماندگار در ادبیات کودک است که نخستین‌بار در سال ۱۹۹۰ منتشر شد و خیلی زود جای خود را در دل کودکان و حتی بزرگ‌ترها باز کرد. این داستان شیرین و پرکشش درباره‌ی دختری بامزه و بی‌نهایت پرسشگر است؛ شخصیتی گرد و نارنجی‌رنگ با دم‌اسبی که مانند علامت سؤال خمیده می‌شود و از صبح تا شب فقط یک کار بلد است: پرسیدن «چرا؟». او درباره‌ی هر چیزی در اطرافش کنجکاو است؛ از صدای جیرجیر درها که گمان می‌کند کار موش‌هاست، تا این پرسش عجیب و خنده‌دار که چرا در ساندویچ‌ها شن واقعی وجود ندارد! وقتی سیل پرسش‌هایش تمامی ندارد، سر از کتابخانه‌ی شهر درمی‌آورد. در آنجا، کنجکاوی بی‌پایانش کتابدار و مراجعه‌کنندگان را کلافه می‌کند تا سرانجام مودبانه از او می‌خواهند کتابخانه را ترک کند. بااین‌حال، خانم کوچولو دست از سوال پرسیدن برنمی‌دارد و همچنان به مسیر پر از پرسش‌های تازه‌اش ادامه می‌دهد؛ بی‌آنکه کوچک‌ترین تغییری در روحیه‌ی جست‌وجوگر و پرانرژی‌اش ایجاد شود. آنچه کتاب «کنجکاو خانم» را خاص و متفاوت می‌سازد، نگاه بازیگوشانه و طنزآمیز هارگریوز به پدیده‌ی کنجکاوی است. او نه در پی نتیجه‌گیری اخلاقی خشک است و نه قصد دارد شخصیتش را اصلاح کند. در عوض، با پایانی باز و دعوت‌کننده، خواننده را تشویق می‌کند که همچنان بپرسد، بیندیشد و از شگفتی جهان لذت ببرد. تصویرگری کتاب نیز در همین مسیر حرکت می‌کند؛ با طراحی ساده و خطوط پررنگ، چهره و حرکات «خانم کنجکاو» طوری ترسیم شده‌اند که از نگاهش تا مدل دم‌اسبی‌اش فریاد می‌زند: «باز هم سؤال دارم!». در میان این ماجراهای ساده و کودکانه، چند مضمون مهم جلوه‌گر است: شادی و هیجان لحظه‌ای که از طرح یک سؤال ناشی می‌شود؛ یادآوری اینکه کنجکاوی می‌تواند گاه نظم یا آرامش دیگران را بر هم بزند؛ و طنزی شیرین که ذهن کودک و حتی بزرگ‌سال را قلقلک می‌دهد. در مقایسه با بسیاری از کتاب‌های کودکانه که در پایان، درس اخلاقی مشخصی ارائه می‌دهند، «کنجکاو خانم» شخصیتش را تغییر نمی‌دهد. او همان فرد پرسشگر باقی می‌ماند و همین تفاوت هوشمندانه باعث شده محبوبیت فراوانی در میان کودکان و والدین پیدا کند. بسیاری از خوانندگان معتقدند شاید بهترین زمان برای مطالعه‌ی آن قبل از خواب نباشد، زیرا آماده‌باشی برای طوفانی از چراهای تازه است! برخی نیز عاشق جزئیات تصویری ظریف و بامزه‌ی کتاب شده‌اند؛ از خانه و باغ دل‌انگیز خانم کنجکاو گرفته تا اشارات کوچک و طنزآمیزی که در گوشه‌وکنار نقاشی‌ها پنهان است. در نهایت، «کنجکاو خانم» جشنی کوچک و رنگارنگ برای ستایش حس پرسشگری است؛ کتابی که هم سرگرم می‌کند و هم یادآور می‌شود گاهی خود پرسیدن از پاسخ مهم‌تر است، حتی اگر پاسخی برایش وجود نداشته باشد. این داستان با زبانی ساده، طنزی لطیف و نگاهی مثبت، به همه یادآوری می‌کند که کنجکاو ماندن، همان‌قدر ارزشمند است که یافتن پاسخ‌ها.