کتاب هفت ناخدا اثر شهریار مندنی پور، انتشارات مرکز

کتاب «هفت ناخدا» اثری از «شهریار مندنی‌پور» است که علاوه بر داستانی با همین نام، مجموعه‌ای از عناوین دیگر همچون «بانوی باغ»، «مینا»، «دستور فارسی مرگ»، «خودکشی نهنگ»، «نجوای سربازان»، «رویین‌تنی» و «گندمزار پاییزی» را در خود جای داده است. آخرین اثر این مجموعه، «گندمزار پاییزی»، روایتی است از چرایی نویسنده شدن مندنی‌پور و مسیر شکل‌گیری قلم او؛ مسیری که نویسنده با زبانی خاص و منحصربه‌فرد برای خواننده آشکار می‌کند. شهریار مندنی‌پور، نویسنده‌ای است که در طول سال‌های نویسندگی‌اش، همواره با قلمی خلاق، زبانی پرقدرت و نگاهی متفاوت به جهان داستان‌نویسی شناخته شده است. او هیچ‌گاه از تجربه‌ورزی در روایت و زبان بازنایستاده و پیوسته کوشیده است تا از خلال داستان، اندیشه و جهان‌بینی خود را با بیانی تازه به مخاطب منتقل کند. کتاب «هفت ناخدا» نیز در همین مسیر گام برمی‌دارد و با زبانی شیوا و ساختاری اندیشمندانه، جلوه‌ای دیگر از توانایی او را پیش روی خواننده می‌گذارد؛ جایی که صدای رسای تفکر نویسنده از میان سطرسطر داستان‌ها شنیده می‌شود. یکی از شاخص‌ترین ویژگی‌های این مجموعه، بهره‌گیری آگاهانه از عنصر خشونت است. خشونت در جهان «هفت ناخدا» حضوری پنهانی اما تأثیرگذار دارد؛ حضوری که حتی در عاشقانه‌ترین داستان‌های کتاب نیز رد پای آن دیده می‌شود. مندنی‌پور با مهارتی چشمگیر توانسته است خشونت را در تار و پود روایت جای دهد، بی‌آنکه زیبایی یا لطافت اثر را خدشه‌دار کند. این خشونت، چون موجی در جریان آرام رودخانه، در پس‌زمینه‌ی قصه‌ها حضور دارد و به‌جای آشوب، نوعی واقع‌گرایی تلطیف‌شده می‌آفریند. نمونه‌هایی از این خشونت در داستان‌های کتاب دیده می‌شود؛ گاه در صحنه‌ی سنگسار زنی، گاه در تصویر اسارت سربازی عراقی، و زمانی در سرنوشت مدیری بی‌رحم که به زنده‌به‌گور شدن گرفتار می‌آید. در بیشتر داستان‌های مجموعه، شخصیت‌ها در سوی خشونت ایستاده‌اند و اگر صدایی برخلاف این جریان بلند شود، در اقلیتی خاموش و ناپایدار باقی می‌ماند. «هفت ناخدا» روایتی است از برخورد انسان با خشونت، عشق و مرگ؛ روایتی که به مدد نثر خاص شهریار مندنی‌پور، به اثری ماندگار در ادبیات معاصر ایران بدل شده است.