کتاب ایران صفوی در عصر امپراتوری‌ها اثر چارلز ملویل، ترجمه خسرو خواجه نوری، انتشارات امیرکبیر

کتاب «ایران صفوی در عصر امپراتوری‌ها» اثر چارلز ملویل، با ترجمه خسرو خواجه‌نوری و ندا هنرمندی از سوی انتشارات امیرکبیر منتشر شد. این کتاب در ۷۲۷ صفحه، با شمارگان ۵۰۰ نسخه و بهای ۷۹۰ هزار تومان به بازار کتاب ایران راه یافته است. «ایران صفوی در عصر امپراتوری‌ها» دهمین جلد از مجموعه یازده‌جلدی «The Idea of Iran» است که انتشارات آی.بی.تاوریس در لندن منتشر کرده است. عناوین این مجموعه به ترتیب شامل «تولد امپراتوری پارس»، «عصر پارتیان»، «دوره ساسانی»، «ظهور اسلام»، «ایران در اوایل دوره اسلامی»، «عصر سلجوقیان»، «برآمدن مغولان»، «ایران پس از مغولان»، «سده تیموری»، «ایران صفوی در عصر امپراتوری‌ها» و «رقابت حاکمیت در ایران قرن هجدهم» است. تا کنون، ۹ جلد از این مجموعه توسط انتشارات امیرکبیر به فارسی ترجمه و چاپ شده و دو جلد پایانی نیز هم‌اکنون در مرحله چاپ قرار دارند. چارلز ملویل، پژوهشگر سرشناس ایران و تشیع، استاد تاریخ ایران در دانشکده مطالعات خاورمیانه و آسیایی دانشگاه کمبریج است. او در مجموعه «ایده ایرانی» کوشیده است تا با نگاهی تحلیلی، اندیشه و مفهوم «هویت ایران» را در دوره‌های گوناگون تاریخی بررسی کند. در این مجموعه، نویسندگان مختلفی زیر نظر ملویل همکاری داشته‌اند و هر یک از زاویه‌ای تازه به تبیین ابعاد کمتر دیده‌شده تاریخ و فرهنگ ایران پرداخته‌اند. بررسی هویت ایرانی با استناد به یافته‌های باستان‌شناسی، مدارک تاریخی و رویکرد اندیشه‌محور از اهداف اصلی این مجموعه است. قرن‌های شانزدهم و هفدهم میلادی دوران شکل‌گیری حکومت صفوی و یکی از نقاط عطف تاریخ ایران به شمار می‌رود. صفویان با برقراری وحدت دوباره در سرزمین‌های ایرانی و رسمی کردن مذهب شیعه، بنیان‌های هویت نوین ایران را استوار کردند. نویسندگان کتاب «ایران صفوی در عصر امپراتوری‌ها» در مقالات خود به بررسی مفهوم «ایده ایران» در روزگار صفوی و نقش علم و فرهنگ در شکل‌گیری چهره مدرن آن پرداخته‌اند. در حالی‌که بعضی از پژوهش‌ها، دوره صفوی را زمان افول ادبیات فارسی و هنرهای تجسمی می‌دانند، این کتاب تصویری متفاوت ارائه می‌دهد و عصر صفویه را دوره‌ای پرتحرک از نظر فعالیت‌های فرهنگی، ادبی و هنری در گستره‌ای سکولار معرفی می‌کند. ساختار کتاب پس از بخش مقدمه، شامل فصل‌هایی است متنوع و پژوهشی از جمله: «پیکره سیاسی و ظهور صفویان»، «عصر قزوین و ایده عصر صفوی»، «اهل قلم، اعتمادالدوله: حاتم بیگ اردوباری و امپراتوری صفوی»، «انگاره ایران در دوره صفوی: برتری سلسله‌ای و تفاخر شهری»، «شهرسازی صفوی»، «از قدرت مطلقه تا استبداد شاهی: بازنمایی قدرت سیاسی ایران»، «اندیشه محمدباقر مجلسی در قالب اندیشه ایران در دوران صفوی»، «کارکرد فلسفه و تصور ایران در دوره صفویه»، «مذهب عامه و زبان ترکی: تربیت یک قزلباش»، «درک نویسندگان عثمانی از ایران صفوی»، «روابط تجاری میان ایران صفوی و اروپای غربی»، «بازنمایی ایران در ادبیات سفرنامه‌های صفوی»، «موطن و غیرموطن در آثار ادیبان عصر صفوی»، «اتحاد صفویان و چشم‌انداز دینی‌ـ‌سیاسی دکن»، «روابط صفویان و ازبک‌ها»، «تحول سیاست صفویان در گرجستان شرقی»، «نقوش گیاهی در هنرهای تصویری صفوی»، و در پایان «ساخت هنر جدید: از خزانه تا مخاطبان دربار شاه سلیمان». این کتاب نوشته‌ای مرجع برای پژوهشگران تاریخ، فرهنگ، هنر و سیاست ایران در دوره صفویه است و از نگاه تحلیلی و تاریخی خود، سهم مستقلی در شناخت ژرف‌تر از ایران صفوی و جایگاه آن در عصر امپراتوری‌ها ارائه می‌دهد.