کتاب پنج اثر محمود دولت آبادی، انتشارات وزن دنیا

دولت‌آبادی در پیش‌گفتار کتاب، ضمن مرور تجربه‌های خود در عرصه‌ی نمایش، تئاتر را هنری «شریف و بی‌ریا» می‌نامد و تأکید می‌کند که حضور بر صحنه‌ی تئاتر، یکی از صادقانه‌ترین و ناب‌ترین تجربه‌های زیستی او بوده است. او با یادآوری دشواری‌ها و موانع سنگین اجرای نمایش در دهه‌های گذشته، از سانسورهایی می‌گوید که سبب شد برخی از نمایشنامه‌هایش هیچ‌گاه مجال اجرا پیدا نکنند. از جمله‌ی این آثار، نمایشنامه‌ی «تنگنا» است که بخشی از آن بعدها در فیلم «گوزن‌ها» اقتباس شد. در مقدمه‌ی تحلیلی کتاب، دولت‌آبادی از تأثیر عمیق آنتوان چخوف بر نمایشنامه‌ی «خانه‌ی آخر» سخن به میان می‌آورد و یادآور می‌شود که این اثر برگرفته از داستان مشهور «اتاق شماره‌ی شش» است. او در بازنویسی این اثر، مفاهیم فلسفی و انسانی چخوف را در بستری ایرانی بازآفرینی کرده و با نگاهی بومی، معنا و جان تازه‌ای به آن بخشیده است. نمایشنامه‌ی «گل آتشین» نیز با الهام از فضای آثار فسیوالاد گارشین، نویسنده‌ی روس، خلق شده و به تقابل امید و رنج در جهان انسان معاصر می‌پردازد؛ جهانی که در آن، زیبایی و رنج در کنار هم معنا می‌یابند. اثر «پنج» از نگاه منتقدان، حلقه‌ی پیوند میان دولت‌آبادیِ رمان‌نویس و دولت‌آبادیِ نمایشنامه‌نویس است؛ پلی میان دو جریان هنری که او در دهه‌ی چهل و پنجاه خورشیدی در آن بالید و تجربه اندوخت. این مجموعه دریچه‌ای تازه به سوی وجوه کمتر شناخته‌شده‌ی قلم دولت‌آبادی می‌گشاید؛ وجوهی که میان ادبیات، فلسفه و نمایش در حرکت و تعامل مداوم است.