کتاب اگزیستانسیالیسم و اخلاق اثر مری وارنوک، ترجمه مسعود علیا، انتشارات ققنوس

کتاب «اگزیستانسیالیسم و اخلاق» نوشته‌ی مری وارناک، اثری ژرف و تأمل‌برانگیز درباره‌ی ابعاد اخلاقی فلسفه‌ی اگزیستانسیالیسم است. وارناک در این اثر با نگاهی تحلیلی به آثار مهم‌ترین متفکران اگزیستانسیالیست می‌پردازد تا نشان دهد هر یک از آنان چگونه با مسائل اخلاقی و امکان‌سنجی اخلاق در غیاب معیارهای عینی و ثابت روبه‌رو شده‌اند. کتاب با مقدمه‌ای جامع درباره‌ی ریشه‌های اخلاقی در اندیشه‌ی اگزیستانسیالیستی آغاز می‌شود و تمرکز ویژه‌ای بر نظریات سورن کیرکگور و فردریش نیچه دارد. وارناک توضیح می‌دهد که این دو فیلسوف چگونه بنیان نوعی اخلاق شخصی و درونی را بنا نهادند؛ اخلاقی که بر تجربه‌ی فردی، انتخاب آگاهانه و تعهد شخص استوار است، نه بر قوانین کلی و جهان‌شمول. در ادامه، وارناک به بررسی اندیشه‌های مارتین هایدگر می‌پردازد؛ فیلسوفی که هرچند آثارش مستقیماً اخلاقی محسوب نمی‌شوند، اما مفهوم بنیادین «بودن در جهان» در فلسفه‌ی او پیوندی عمیق با مسئولیت و کنش انسانی دارد. نویسنده با تمرکز بر ایده‌ی «انسان اصیل»، چگونگی ارتباط این مفهوم با تصمیم‌گیری اخلاقی و مسئولیت فرد را تحلیل می‌کند. بخش قابل‌توجهی از کتاب نیز به تبیین اخلاق اگزیستانسیالیستی از دیدگاه ژان پل سارتر اختصاص دارد. وارناک دیدگاه سارتر را درباره‌ی آزادی، انتخاب و مسئولیت ذاتی انسان با دقت بررسی می‌کند و می‌نویسد که به باور سارتر، انسان «محکوم به آزادی» است و باید بار اضطراب انتخاب‌ها و پیامد اعمال خود را، بدون تکیه بر چارچوب‌های اخلاقی ازپیش‌تعیین‌شده، به دوش بکشد. در بخش‌های پایانی، وارناک به نقش و جایگاه سایر متفکران اگزیستانسیالیست مانند آلبر کامو و سیمون دوبووار نیز می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه اندیشه‌های آنان با نظریه‌ی کلی اخلاق اگزیستانسیالیستی درهم‌تنیده می‌شود. او با در نظر گرفتن چالش‌های اخلاقی انسان معاصر در جهانی که اغلب پوچ یا بی‌اعتنا به دغدغه‌های انسانی می‌نماید، ابعاد کاربردی این فلسفه را بررسی می‌کند. در جمع‌بندی، وارناک رویکردی انتقادی را حفظ می‌کند و ضمن اشاره به قوت‌ها و دستاوردهای اگزیستانسیالیسم در حوزه‌ی اخلاق، محدودیت‌ها و کاستی‌های آن را نیز آشکار می‌سازد. کتاب «اگزیستانسیالیسم و اخلاق» اثری است که خواننده را به درکی عمیق‌تر از مسئولیت فردی، آزادی و معنای اخلاق در جهان مدرن رهنمون می‌سازد.