کتاب صهیونیسم اثر مایکل استانیسلاوسکی، ترجمه محمدرضا غلامی شکار سرائی، انتشارات شوند

کتاب «صهیونیسم» نوشته‌ی مایکل استانیسلاوسکی، استاد تاریخ یهود در دانشگاه کلمبیا، پژوهشی جامع، مستند و تحلیلی دقیق از یکی از جنجالی‌ترین جنبش‌های سیاسی دوران مدرن است. این اثر که انتشارات دانشگاه آکسفورد آن را منتشر کرده، با نگاهی تاریخی و بی‌طرفانه به واکاوی ریشه‌های شکل‌گیری، تحولات ایدئولوژیک و چالش‌های معاصر صهیونیسم می‌پردازد. استانیسلاوسکی در این کتاب، صهیونیسم را به‌عنوان «پدیده‌ای چندوجهی» معرفی می‌کند که در واکنش به بحران یهودیت در اروپای قرن نوزدهم پدید آمد. او نشان می‌دهد چگونه ترکیب عوامل اجتماعی و فکری از جمله یهودستیزی مدرن در اروپا و تأثیرات جنبش روشنگری، مسیر گذار از «مسیحاگرایی دینی» به «ملی‌گرایی سیاسی» را هموار کرد و زمینه‌ساز تولد ناسیونالیسم یهودی شد. در ادامه، نویسنده با تمرکز بر چهره‌های کلیدی چون تئودور هرتسل، به تفاوت‌ها و تنش‌های میان جریان‌های مختلف صهیونیسم سیاسی، فرهنگی و کارگری می‌پردازد و تبیین می‌کند که هر یک از این گرایش‌ها، برداشت خاصی از ماهیت دولت یهودی و رابطه‌ی آن با سرزمین فلسطین داشته‌اند. استانیسلاوسکی سپس با نگاهی پژوهش‌محور، روند مهاجرت‌های یهودیان، شکل‌گیری نهادهای شبه‌دولتی و در نهایت تأسیس دولت اسرائیل در سال ۱۹۴۸ را بررسی می‌کند. او ضمن تحلیل منصفانه، پیامدهای این جنبش برای ساکنان بومی فلسطین و شکل‌گیری مسئله‌ی آوارگان را نیز مورد توجه قرار می‌دهد. او بارها تأکید می‌کند که فهم صهیونیسم بدون درک دقیق بستر تاریخی «مسئله‌ی یهود» در اروپا امکان‌پذیر نیست، اما در عین حال یادآور می‌شود که این جنبش در طول دهه‌ها تحت تأثیر واقعیت‌های ژئوپلیتیک خاورمیانه دگرگون شده است. در فصل‌های پایانی کتاب، نویسنده به بررسی وضعیت صهیونیسم در عصر پست‌مدرن و پیدایش پساصهیونیسم می‌پردازد. او این پرسش بنیادین را مطرح می‌کند که در دوره‌ای که دولت یهودی تحقق یافته است، معنا و نقش صهیونیسم چه تغییری پیدا کرده و چگونه باید بازتعریف شود. استانیسلاوسکی در نهایت، فراتر از تقسیم‌بندی‌های کلیشه‌ای، به واکاوی رابطه‌ی درهم‌تنیده‌ی مذهب، ملیت و استعمار در گفتمان صهیونیستی می‌پردازد و نشان می‌دهد که این جنبش هنوز در قرن بیست‌ویکم با پرسش‌های اخلاقی، سیاسی و هویتی تازه‌ای روبه‌روست و همچنان در حال بازسازی مفهوم خود است.