کتاب هنر به منزله تجربه اثر جان دیویی، ترجمه مسعود علیا، انتشارات ققنوس

کتاب «هنر به منزله تجربه» (۱۹۳۴) نوشته جان دیویی اثری بنیادین در حوزه زیبایی‌شناسی است. این اثر در اصل به‌عنوان نخستین «سخنرانی ویلیام جیمز» در دانشگاه هاروارد در سال ۱۹۳۲ ارائه شد. زیبایی‌شناسی دیویی در رشته‌های گوناگون، از جمله رسانه‌های جدید، کاربرد و اهمیت فراوانی دارد. دیویی پیش‌تر در دهه ۱۸۸۰ مقالاتی درباره زیبایی‌شناسی نوشته بود و در کتاب «دموکراسی و آموزش» (۱۹۱۵) نیز این مباحث را گسترش داده بود. او در اثر مهم دیگر خود، «تجربه و طبیعت» (۱۹۲۵)، بنیان نظریه‌ای درباره تجربه زیبایی‌شناختی را مطرح کرد و سپس در سال ۱۹۳۱ دو مقاله مهم در زمینه فلسفه و تمدن نگاشت. نظریه دیویی تلاشی است برای دگرگون کردن درک ما از فرآیند هنر؛ از نمودهای فیزیکی و «شیء بیانگر» گرفته تا کلیت فرایندی که در آن، عنصر اصلی دیگر «اثر هنری» به‌عنوان یک شیء مادی نیست، بلکه «تجربه» محور قرار می‌گیرد. تجربه در نگاه دیویی پدیده‌ای است که به‌صورت شخصی بر زندگی فرد اثر می‌گذارد؛ از همین رو، این نظریه‌ها در حیات اجتماعی و آموزشی انسان نقشی اساسی و حیاتی دارند. با این حال، این جابه‌جایی تأکید بدین معنا نیست که شیء هنری اهمیت خود را از دست داده است. برعکس، نقش آن روشن‌تر و بنیادی‌تر می‌شود: فرد، اثر هنری را به‌عنوان نقطه آغاز فرایندهای دیالکتیکی تجربه و به‌مثابه جایگاهی برای وحدت‌بخشیدن به این تجربیات درمی‌یابد. از طریق «ابژه بیانگر»، هنرمند و مخاطب به‌طور فعال با یکدیگر و با محیط مادی، ذهنی و فرهنگی خود وارد تعامل می‌شوند. کتاب «هنر به منزله تجربه» در سطح بین‌المللی به‌عنوان برجسته‌ترین اثری که تاکنون یک اندیشمند آمریکایی درباره ساختار رسمی و جلوه‌های مشخصه همه هنرها ــ از معماری و مجسمه‌سازی گرفته تا نقاشی، موسیقی و ادبیات ــ نوشته است، شناخته می‌شود.