کتاب محمدعلی چه کسی بود؟ اثر جیمز باکلی جونیور، ترجمه محمدعلی جعفری (1358)، انتشارات فاطمی

کتاب «محمدعلی چه کسی بود؟» نوشته‌ی جیمز باکلی جونیور، یکی از جلدهای مجموعه‌ی زندگی‌نامه‌ای «چه کسی بود؟» است که برای نوجوانان نوشته شده است. این اثر با نثری روان و ساده و همراه با تصاویر جذاب، مسیر زندگی محمدعلی، قهرمان افسانه‌ای بوکس سنگین‌وزن آمریکا را دنبال می‌کند. نویسنده در این کتاب، با زبانی قابل‌درک برای نوجوانان، از دوران کودکی تا پایان عمر این قهرمان، جنبه‌های گوناگون زندگی شخصی، ورزشی و اجتماعی او را به‌صورت داستانی روایت می‌کند و سعی دارد تصمیم‌ها و رویدادهای مهم زندگی‌اش را به شیوه‌ای آموزنده و الهام‌بخش بازگو کند. کتاب با معرفی محمدعلی، با نام اصلی‌اش «کاسیوس کلی جونیور»، آغاز می‌شود. او در سال ۱۹۴۲ در شهر لوییزویلِ ایالت کنتاکی متولد شد. نویسنده توضیح می‌دهد که دزدیده شدن دوچرخه‌اش در دوازده‌سالگی سرآغاز مسیر قهرمانی او بود؛ زیرا همین حادثه موجب شد برای یادگیری بوکس به باشگاه ورزشی محل زندگی‌اش برود و تمرین را جدی آغاز کند. سپس، کتاب به نخستین مسابقات رسمی او، موفقیتش در المپیک ۱۹۶۰ و سبک خاص مبارزه‌اش در رینگ می‌پردازد. در این بخش‌ها، تصویر روشنی از دوران نوجوانی، تمرین‌های سخت و جاه‌طلبی مثال‌زدنی او ارائه می‌شود. بخش بعدی کتاب به دورانی اختصاص دارد که محمدعلی پس از پذیرش دین اسلام، نام خود را تغییر داد و از خدمت در ارتش آمریکا در جنگ ویتنام سر باز زد. نویسنده شرح می‌دهد که این تصمیم، زندگی حرفه‌ای او را برای چند سال تحت‌تأثیر قرار داد و موجب محرومیتش از حضور در مسابقات شد. بااین‌حال، همین انتخاب‌ها او را به چهره‌ای برجسته در عرصه‌ی اجتماعی و سیاسی تبدیل کرد. نویسنده در روایت این بخش‌ها از قضاوت یا تحلیل اخلاقی پرهیز کرده و وقایع را به‌صورت مستند و بی‌طرفانه نقل کرده است. در فصل‌های پایانی، کتاب به دوران بازگشت دوباره‌ی محمدعلی به رینگ بوکس، مسابقات مشهورش با حریفانی چون جورج فورمن و جو فریزر، و نیز مبارزه‌ی او با بیماری پارکینسون در سال‌های پایانی زندگی می‌پردازد. این فصل‌ها تصویری انسانی و تأثیرگذار از پشتکار، شجاعت و اراده‌ی بی‌پایان محمدعلی در برابر سختی‌ها ارائه می‌دهند و پایانی درخور برای زندگی پرماجرای این قهرمان بزرگ رقم می‌زنند.