کتاب آنتیگونه‌ها اثر جورج اشتاینر، ترجمه اشکان غفاریان دانشمند، انتشارات نیماژ

کتاب «آنتیگونه‌ها» نوشتهٔ جورج اشتاینر، فیلسوف و منتقد برجستهٔ ادبی قرن بیستم، پژوهشی جامع و عمیق دربارهٔ حضور پایدار و تداوم اسطورهٔ آنتیگونه در فرهنگ غرب است. اشتاینر در این اثر، با نگاهی تحلیلی و چندوجهی، نشان می‌دهد که تراژدی ماندگار سوفوکل نه‌تنها در بنیان ادبیات کلاسیک جایگاهی ویژه دارد، بلکه در طول بیش از دو هزار سال، در حوزه‌های فلسفه، هنرهای نمایشی و اندیشهٔ سیاسی نیز بازتاب یافته و الهام‌بخش متفکران و هنرمندان بوده است. در این کتاب، نویسنده با تلفیق رویکردهای ادبی، تاریخی و فلسفی، به واکاوی ابعاد گوناگون این اسطوره می‌پردازد و می‌کوشد لایه‌های پنهان و معانی متنوع آن را برای خواننده آشکار سازد. در بخش‌های آغازین، اشتاینر پیشینهٔ داستان آنتیگونه را معرفی می‌کند؛ دختری از تبار ادیپوس در اسطوره‌های یونان باستان که در برابر فرمان پادشاه، کرئون، سر تسلیم فرود نمی‌آورد و با وجود ممنوعیت رسمی، تصمیم می‌گیرد برادر خود را دفن کند. این عمل، نماد تقابل میان وظیفهٔ خانوادگی و قانون دولتی است و از دل همین تعارض، بستری گسترده برای طرح و بررسی پرسش‌های اخلاقی، سیاسی و فرهنگی شکل می‌گیرد. اشتاینر با دقت در متن تراژدی سوفوکل و منابع مرتبط، نشان می‌دهد چگونه این اثر بزرگ، مفاهیمی چون مسئولیت فردی، قدرت سیاسی و تضاد میان ارزش‌های شخصی و جمعی را مطرح و بررسی می‌کند. او هم‌زمان خواننده را متوجه دوره‌ها و زمینه‌هایی می‌سازد که در آن‌ها این پرسش‌های بنیادین دوباره احیا شده و معنایی تازه یافته‌اند. در بخش‌های بعدی، کتاب به تحلیل بازآفرینی‌ها و تفسیرهای گوناگون از اسطورهٔ آنتیگونه در مکاتب فکری و هنری مختلف می‌پردازد. اشتاینر دیدگاه فیلسوفانی چون هگل، کی‌یرکگور و هایدگر را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه این تراژدی در شکل‌گیری نظریه‌های اخلاقی و سیاسی نقش مؤثر داشته است. همچنین با اشاره به اقتباس‌های برجسته در تئاتر، اپرا، نقاشی و سینما، گسترهٔ نفوذ و دوام این اسطوره در هنر و اندیشهٔ غرب را نمایان می‌سازد. بررسی‌های اشتاینر آشکار می‌سازد که آنتیگونه در هر دوره و فرهنگی، معنا و بازخوانی تازه‌ای یافته است و به ابزاری نیرومند برای تبیین مفاهیمی چون مقاومت مدنی، جایگاه زن در ساختار اجتماعی و مفهوم عدالت بدل شده است. او با تحلیل زبان، ساختار داستانی و جایگاه فرهنگی آنتیگونه تلاش می‌کند توضیح دهد که چرا این اسطوره همچنان یکی از محورهای اصلی بحث‌های فلسفی و هنری باقی مانده است. اشتاینر در نهایت نشان می‌دهد که آنتیگونه، به‌سبب طرح پرسش‌هایی بنیادین دربارهٔ نسبت انسان با قدرت، اخلاق با قانون و حدود مسئولیت فردی، از دوران باستان تا جهان معاصر، جایگاه و معنا‌ی خود را حفظ کرده و همچنان منبع الهام متفکران و هنرمندان در جست‌وجوی مفهوم عدالت و وجدان انسانی است.