کتاب اردک دیوانه اثر حامد هادیان، انتشارات به نشر

کتاب «اردک دیوانه: روایت‌هایی از دوازده روز جنگ اسرائیل با ایران» نوشته‌ی حامد هادیان، اثری در ژانر مستندنویسی جنگ است. هادیان، که پیش‌تر در کتاب «خبرنگار دو دلاری» مخاطب را به خط مقدم نبردهای اوکراین و خاورمیانه برده بود، این بار لنز دوربین و قلم خود را به درون کشور چرخانده و روایتی از جنگی تمام‌عیار در قلب تهران ارائه داده است. این کتاب، بازتابی از زیست مردمانی است که ناگهان آسمان امن شهرشان با غرش موشک‌های اسرائیلی فرو می‌پاشد. در «اردک دیوانه»، خواننده با مفهوم جنگ در خانه مواجه می‌شود؛ اگر پیش‌تر جنگ در نگاه مردم، خبری دوردست بود، این‌بار در کوچه و خیابان‌های تهران، در خانه‌های معمولی و در دل زندگی روزمره جریان دارد. هادیان در قالب بیست‌ودو روایت مستند، به‌جای پرداختن به استراتژی‌ها و تصمیمات نظامی، بر جزئیات زندگی زیر سایه‌ی مرگ متمرکز می‌شود. او از جشن عروسی‌ای می‌گوید که معلوم نیست آغاز زندگی است یا پایانی تلخ، و از مادری روایت می‌کند که در یک لحظه، تمام جهانش را در آغوش خود از دست می‌دهد. نام «اردک دیوانه» ارجاعی نمادین و تلخ به خاطرات دوران جنگ تحمیلی در ذهن نویسنده دارد. هادیان توضیح می‌دهد که این نام، برگرفته از سایه‌بازی کودکان در پناهگاه‌های دهه‌ی شصت است؛ تلاشی بی‌پیرایه و کودکانه برای گریز از وحشت بمباران. با این انتخاب، او پیوندی نامرئی میان دو جنگ ترسیم می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه تروما، ترس و مقاومت به میراثی نسل‌به‌نسل بدل می‌شود. در یکی از فرازهای برجسته کتاب، لحظات پراضطراب در استودیوهای خبری و کنش‌های شخصیت‌هایی مانند سحر امامی، گوینده‌ی خبر، بازنمایی می‌شود. نویسنده نشان می‌دهد که در بحران واقعی، نقاب نقش‌های حرفه‌ای فرو می‌افتد و هویت انسانی و ملی برجسته می‌گردد. فریاد «الله‌اکبر» در چنین لحظاتی نه شعاری سیاسی، بلکه واکنشی غریزی در برابر تهدید موجودیت یک ملت تفسیر می‌شود. «اردک دیوانه» با پرهیز از کلیشه‌های رایج در روایت جنگ، به سراغ صداها و موقعیت‌هایی می‌رود که معمولاً در هیاهوی نبرد نادیده گرفته می‌شوند؛ از خانه‌های نیمه‌ویران فرماندهان گرفته تا خیابان‌هایی که بوی خون، دود و خاکستر در آن پیچیده است. این کتاب یادآور اهمیت «جنگ روایت‌ها» است و به‌روشنی نشان می‌دهد که ثبت تجربه‌ی زیسته مردم، خود نوعی مقاومت فرهنگی است. هادیان با ثبت دقیق مشاهدات میدانی، نمی‌گذارد تاریخ این دوازده روز تنها از نگاه رسانه‌های بیگانه یا ناظران دور از میدان نوشته شود. برای هرکسی که می‌خواهد بداند در لحظه‌ای که آژیر قرمز در پایتخت به صدا درمی‌آید، بر جان و روان آدم‌های عادی چه می‌گذرد، «اردک دیوانه» اثری تکان‌دهنده، تأمل‌برانگیز و بسیار خواندنی است.