کتاب مباحثاتی در تفسیرپژوهی معاصر اثر زهرا اخوان صراف، انتشارات کرگدن

دفتر حاضر، نخستین نسخه مکتوب از مجموعه مباحثات «تفسیرپژوهی» در انجمن مباحثات قرآنی است. هر یک از گفتارهای این مجموعه، پس از ارائه، مورد نقد و ارزیابی حاضران قرار گرفته و به غنای علمی بحث افزوده است. نخستین گفتار با عنوان «قرآن کریم و نظام چندمعنایی» به بررسی این پرسش می‌پردازد که تا چه اندازه فهم واژگان قرآنی بر معانی‌ای استوار است که مردم عصر نزول از آن‌ها دریافت می‌کرده‌اند. در گفتار دوم، با عنوان «نگاهی تحلیلی-انتقادی بر ماهیت روش و کاربست آن در تفسیر»، ضرورت روشمند ساختن فرایند تفسیر قرآن کریم مورد تأکید و تحلیل قرار گرفته است. سومین گفتار با عنوان «تجربۀ علمانی شدن تفسیر در مسیحیت و چالش‌های آن در تفسیر قرآن»، به بررسی تاریخی سیر تحول تفسیر متن مقدس در سنت مسیحی و مقایسۀ شیوه فهم متن در کلیسیای سنتی و رویکردهای مدرن به متن مقدس می‌پردازد. در گفتار چهارم با عنوان «تفسیر معاصر مسلمانان و چاله‌های خاورپژوهانۀ پیش رو»، مسئلۀ صحت‌سنجی ادعاهای خاورپژوهان در نقد تفسیر اسلامی مطرح شده و به تحلیل چالش‌های فراروی تفسیر معاصر مسلمانان پرداخته می‌شود. پنجمین گفتار، «تفسیر به‌مثابۀ ایدئولوژی»، تفسیرنگاری را به‌عنوان گونه‌ای ادبی واکاوی می‌کند و اهداف و انگیزه‌های کمتر بیان‌شدۀ مفسران در سنت اسلامی را آشکار می‌سازد. در گفتار ششم با عنوان «وحی قرآنی؛ وحدت معنا و تکثر مراد»، بر این نکته تأکید می‌شود که بیان الهی خطاب به همه انسان‌هاست و رسالت آن سعادت بشر است؛ ازاین‌رو لازم است متکلم الهی به تفاوت‌های کمّی و کیفی در توانایی ادراکی انسان‌ها توجه داشته باشد. آخرین گفتار با عنوان «پیش‌فرض‌های الاهیاتی در متن مقدس»، به اجتناب‌ناپذیر بودن حضور و تأثیر پیش‌فرض‌های الاهیاتی در فرایند فهم و تفسیر متن مقدس می‌پردازد.