کتاب بازیگر هیبریدی و کارگردانش اثر علی شمس، انتشارات نیماژ

کتاب «بازیگر هیبریدی و کارگردانش» نوشته‌ی علی شمس، اثری پژوهشی و تحلیلی درباره‌ی مفهوم بازیگر هیبریدی و رابطه‌ی او با کارگردان در تئاتر است. نویسنده در این کتاب، با تمرکز بر مفهوم «بدن در تئاتر» و بهره‌گیری از فرهنگ و سنت ایرانی، دیدگاهی نو درباره‌ی رابطه‌ی میان بازیگر و کارگردان ارائه می‌دهد. او تلاش دارد با تکیه بر تجربه‌های تئاتر قرن بیستم و تلفیق آن با میراث فکری و فرهنگی ایران، پیشنهادی تازه برای تئاتر معاصر ایران مطرح کند. بازیگری هیبریدی، همان‌گونه که شمس توضیح می‌دهد، نیازمند زیرساخت‌ها و سازوکارهایی پیچیده است که در فصل‌های گوناگون کتاب به آن‌ها پرداخته می‌شود. نویسنده با اتکا به مفهوم «حضور» در ادبیات فارسی و عرفان ایرانی، و با بررسی ویژگی‌های انسانی همچون نقش‌بازی کردن و توانایی تکاملی دروغ، بنیان‌های نظری این نوع بازیگری را تبیین می‌کند. او درباره‌ی چیستی و ویژگی‌های بازیگر هیبریدی سخن می‌گوید، به رژیم غذایی، توان بدنی و مرزهای اجرا اشاره می‌کند و پیش‌نیازهای تحقق امر بازی را شرح می‌دهد. علی شمس بر این باور است که همان‌طور که مردمان باستان هیبریدهای ذهنی خود را از مفاهیم مبهم به پیکرهایی قابل تشخیص بدل کردند، او نیز در پی ساختن و پیکرتراشی «بدن ترکیبی» بازیگر است. به اعتقاد او، یکی از ابزارهای اصلی این فرآیند، تکیه بر ادبیات، افسانه، اسطوره و ویژگی‌های نهادینه‌ی انسانی چون ریا، دروغ و تظاهر است. نویسنده با نگاه بینارشته‌ای، پای علم پزشکی، رژیم سالم غذایی، هورمون‌ها و آناتومی بدن را نیز به بحث می‌کشاند و از «مونتاژ عضلانی» و شکل‌گیری ماهیچه‌ها سخن می‌گوید. در ادامه نیز از بازیگر ایده‌آل خود یاد می‌کند و ویژگی‌های او را برمی‌شمارد. شمس تأکید می‌کند که نباید در تئاتر به یک متد یا روش واحد بسنده کرد. به‌زعم او، تئاتر به هیبریدی از نظریه‌ها نیاز دارد؛ ترکیبی از پیشنهادهای اجرایی قدرتمند که تئاتر آوانگارد قرن بیستم را پدید آوردند، هرچند هر یک از آن نظریه‌ها به‌تنهایی دارای کاستی‌هایی بوده‌اند. بنابراین، مقصود نویسنده از «هیبرید» حضور چندسویه و ترکیب‌شده‌ای است که ماده‌ی اولیه‌ی آن از حوزه‌های گوناگون چون علم پزشکی، هستی‌شناسی، فلسفه، ادبیات و عرفان ایرانی، ورزش، و از همه مهم‌تر تجربه‌های عملی و نظری تئاتر، و وضعیت کنونی تئاتر ایران شکل می‌گیرد. کتاب «بازیگر هیبریدی و کارگردانش» اثری الهام‌بخش و تأمل‌برانگیز برای علاقه‌مندان به تئاتر و هنر بازیگری است؛ کتابی که با تکیه بر فرهنگ و تفکر ایرانی، رویکردی نوین و خلاقانه به مفهوم بازیگری و کارگردانی در تئاتر معاصر ارائه می‌دهد.