کتاب مغز رفیق‌باز اثر بن راین، ترجمه پویا پاک نژاد، انتشارات نشر نوین توسعه

کتاب «مغز رفیق‌باز: عصب‌شناسی دوستی، همدلی و زندگی اجتماعی» نوشته‌ی بن راین، اثری است تحلیلی و خواندنی که به بررسی این موضوع می‌پردازد که مغز انسان چگونه برای تعاملات اجتماعی شکل گرفته و چرا ارتباط با دیگران برای سلامت ذهن و بدن اهمیت حیاتی دارد. راین که خود عصب‌شناس است، یافته‌های نوین علوم اعصاب را با نمونه‌هایی ملموس از زندگی روزمره در هم می‌آمیزد تا نشان دهد انزوا و قطع ارتباطات اجتماعی چگونه بر کارکرد مغز، ترشح هورمون‌ها و حتی بیان ژن‌ها تأثیر می‌گذارد. در آغاز کتاب، نویسنده توضیح می‌دهد که مغز انسان طی تاریخ برای زیست گروهی، همکاری و پیوند اجتماعی تکامل یافته است. او یادآور می‌شود که در دنیای مدرن، فناوری و سبک زندگی مبتنی بر کار انفرادی، این الگوی طبیعی ارتباط را به چالش کشیده و موجب افزایش احساس تنهایی در جامعه شده است. در ادامه، راین به‌صورت دقیق سازوکارهای عصبی و شیمیایی تعاملات اجتماعی را شرح می‌دهد. او بیان می‌کند که هنگام ارتباط با دیگران، موادی مانند اکسی‌توسین، سروتونین و دوپامین در مغز ترشح می‌شوند؛ موادی که نقش مهمی در احساس رضایت، آرامش، انگیزه و پیوند عاطفی ایفا می‌کنند. نتایج پژوهش‌های ذکرشده در کتاب نشان می‌دهد که کاهش ارتباط اجتماعی، آثاری مشابه استرس مزمن دارد و می‌تواند منجر به افسردگی، کاهش توان شناختی و بروز بیماری‌های جسمی شود. در بخشی از کتاب، نویسنده تفاوت میان تعاملات حضوری و مجازی را بررسی می‌کند. او توضیح می‌دهد که ارتباط چهره‌به‌چهره تأثیری عمیق‌تر و مستقیم‌تر بر مغز دارد، در حالی که تعاملات آنلاین تنها بخشی از آن اثر را بازتولید می‌کنند و نمی‌توانند جایگزین ارتباط واقعی انسانی شوند. بخش بعدی کتاب به مفهوم کلیدی «رژیم اجتماعی» اختصاص دارد؛ مفهومی که بیانگر تعادل و کیفیت روابط انسانی مورد نیاز برای حفظ سلامت روان و عملکرد صحیح مغز است. راین تأکید می‌کند همان‌گونه که خواب و تغذیه برای بدن ضروری‌اند، تعاملات اجتماعی منظم و معنادار نیز برای سلامت ذهن و سیستم عصبی حیاتی‌اند. او با تکیه بر پژوهش‌های علمی نشان می‌دهد که دوستی‌های عمیق، روابط همدلانه و تماس انسانی، سطح التهاب بدن را کاهش داده، عملکرد سیستم ایمنی را بهبود می‌بخشند و حتی می‌توانند موجب افزایش طول عمر شوند. همچنین نویسنده یادآور می‌شود که مهارت‌هایی مانند گوش دادن فعال، آگاهی از احساسات دیگران و توانایی درک عاطفی، قابلیت آموزش و تمرین دارند و می‌توانند پیوندهای اجتماعی را استحکام بخشند. در پایان، بن راین بر انعطاف‌پذیری شگفت‌انگیز مغز تأکید می‌کند و می‌گوید با تغییرات کوچک در سبک زندگی می‌توان اثرات منفی تنهایی را کاهش داد. او پیشنهاد می‌دهد هر فرد با بازنگری در عادت‌های اجتماعی خود، راه‌هایی برای افزایش تماس واقعی و صمیمی با دیگران بیابد؛ زیرا حتی گفت‌وگوهای کوتاه روزانه یا ارتباط منظم با دوستان نزدیک نیز می‌تواند ساختار و عملکرد مغز را بهبود بخشد و احساس خوش‌بختی و تعادل روانی را افزایش دهد.