کتاب مبانی تاریخ ساسانیان اثر کلاوس شیپمان، ترجمه کیکاووس جهانداری، انتشارات فرزان روز

### امپراتوری ساسانی؛ طولانی‌ترین سلسله ایرانی در دوران باستان امپراتوری ساسانی که به‌طور رسمی با نام «امپراتوری ایرانیان» شناخته می‌شد، پیش از فتوحات اولیه مسلمانان در سده‌های هفتم و هشتم میلادی بر بخش وسیعی از جهان باستان حکومت می‌کرد. این سلسله که نام خود را از خاندان ساسان گرفت، بیش از چهار قرن، از سال ۲۲۴ تا ۶۵۱ میلادی، دوام آورد و به طولانی‌ترین امپراتوری پادشاهی ایران در تاریخ بدل شد. این امپراتوری پس از سقوط اشکانیان شکل گرفت و ایران را بار دیگر به‌عنوان یک قدرت بزرگ در عرصه جهانی تثبیت کرد. در این دوران، ساسانیان هم‌پای همسایه و رقیب اصلی خود، امپراتوری روم و بعدها امپراتوری بیزانس (پس از انشعاب روم در سال ۳۹۵ میلادی)، یکی از قطب‌های مهم سیاسی و نظامی جهان باستان محسوب می‌شدند. کتاب «مبانی تاریخ ساسانیان» نیز به واکاوی همین دوره سرنوشت‌ساز در تاریخ ایران می‌پردازد. ### آغاز فرمانروایی ساسانیان بنیان‌گذار این امپراتوری، اردشیر اول، حاکم ایرانی بود که با بهره‌گیری از ضعف اشکانیان به‌دلیل جنگ‌های پی‌درپی با روم و درگیری‌های داخلی، به قدرت رسید. او در سال ۲۲۴ میلادی، پس از شکست دادن آخرین شاهنشاه اشکانی، آرتابان چهارم، در نبرد هرمزگان، سلسله ساسانیان را بنیان نهاد. اردشیر سپس با توسعه قلمروهای ایران و تمرکز بر بازسازی شکوه گذشته، میراث سیاسی و فرهنگی هخامنشیان را زنده کرد. ### گستره قلمرو و قدرت سیاسی امپراتوری ساسانی در دوران اوج خود سرزمین‌های وسیعی را در بر می‌گرفت؛ از سراسر ایران و عراق کنونی گرفته تا شرق مدیترانه شامل بخش‌هایی از آناتولی و مصر. همچنین، قلمرو آنان تا نواحی پاکستان امروزی، جنوب شبه‌جزیره عربستان و سرزمین‌های قفقاز امتداد داشت. این وسعت جغرافیایی، ساسانیان را به یکی از قدرتمندترین و تأثیرگذارترین امپراتوری‌های دوران باستان تبدیل کرد.