کتاب ایرج اثر آتوسا صالحی، انتشارات افق

کتاب «ایرج» نوشته‌ی آتوسا صالحی، جلد یازدهم از مجموعه‌ی پرمخاطب «قصه‌های شاهنامه» است؛ مجموعه‌ای که با هدف بازنویسی داستان‌های کهن و جذاب شاهنامه برای نوجوانان شکل گرفته است. شاهنامه‌ی حکیم ابوالقاسم فردوسی از برجسته‌ترین آثار ادب فارسی به شمار می‌رود و بسیاری از پژوهشگران بر این باورند که او با سرودن این اثر عظیم، زبان فارسی را از زوال نجات داد و روح ایرانی را در ناخودآگاه نسل‌ها تثبیت کرد. شاهنامه نه‌تنها منبعی ارزشمند برای شناخت اساطیر ایران است، بلکه نقش بنیادینی در شکل‌گیری «هویت ایرانی» دارد. بر همین اساس، آتوسا صالحی بازآفرینی قصه‌های شاهنامه را تلاشی آگاهانه برای معرفی و تقویت حس هویت ملی در نسل جوان می‌داند. در جلد یازدهم این مجموعه، نویسنده با نگاهی امروزی و زبانی شیوا، داستان اندوهبار و تأمل‌برانگیز «ایرج» کوچک‌ترین پسر فریدون را روایت می‌کند. او با زبانی ساده اما دقیق، مفاهیم عمیق شاهنامه را به زبانی قابل‌درک برای نوجوانان برمی‌گرداند. آتوسا صالحی بر این باور است که شاهنامه گنجینه‌ای کامل از ارزش‌های انسانی است؛ اثری که درون‌مایه‌هایی از پهلوانی، عشق، تراژدی و خرد را در خود جای داده است. در داستان «ایرج»، فریدون سه پسر به نام‌های سلم، تور و ایرج دارد. هنگامی که پسرانش به سن بلوغ می‌رسند، فریدون برای آنان همسرانی از خاندان پادشاه یمن برمی‌گزیند و سپس برای آزمودن شجاعتشان، خود را به شکل اژدها درمی‌آورد. هر سه پسر از این آزمون سرافراز بیرون می‌آیند. پس از آن، فریدون سرزمین‌های گوناگونی را میان آنان تقسیم می‌کند و هر یک را بر بخشی از جهان پادشاه می‌سازد. سال‌ها بعد و با گذشت زمان، هنگامی که فریدون به پیری می‌رسد، حسادت در دل سلم شعله‌ور می‌شود. او از این‌که ایرج سهم برگزیده‌تری از میان سه پسر دارد، برمی‌آشوبد و برادر دیگر، تور، را به شورش تحریک می‌کند. سرانجام، با دسیسه‌ی سلم، تور دست به قتل ایرج می‌زند و سر او را نزد پدر می‌فرستد. این رویداد دردناک آغازی است بر جنگ‌های خونین ایران و توران، که بخش بزرگی از شاهنامه را دربرمی‌گیرد. «ایرج» از تراژیک‌ترین و اندوه‌بارترین داستان‌های شاهنامه است. فردوسی در این روایت، ایرج را نماد مهر، صلح‌دوستی و خردورزی معرفی می‌کند؛ انسانی که در برابر خشونت، راه گفت‌وگو و مدارا را برمی‌گزیند. بازنویسی آتوسا صالحی از این داستان، فرصتی ارزشمند برای نوجوانان فراهم می‌کند تا ضمن آشنایی با زیبایی‌های زبان شاهنامه، از مفاهیم عمیق انسانی آن لذت ببرند و انگیزه‌ی خواندن دیگر داستان‌های این اثر جاودان را در خود پرورش دهند.