کتاب سیاوش اثر آتوسا صالحی، انتشارات افق

کتاب «سیاوش» نوشته‌ی آتوسا صالحی، نهمین جلد از مجموعه‌ی ارزشمند «قصه‌های شاهنامه» است؛ مجموعه‌ای که با هدف بازنویسی مهم‌ترین داستان‌های شاهنامه برای مخاطبان نوجوان پدید آمده و تلاشی است برای پیوند نسل جوان با میراث کهن ادبی ایران. شاهنامه، این اثر حماسی جاودانه، هم‌سنگ دو اثر بزرگ حماسی جهان یعنی «ایلیاد» و «اودیسه» دانسته می‌شود. این شاهکار فردوسی نه‌تنها زبان فارسی را از فراموشی و انحطاط نجات داد، بلکه روح آن را در ناخودآگاه جمعی ایرانیان زنده نگاه داشت. شاهنامه بدون تردید یکی از اصلی‌ترین منابع شناخت اسطوره‌ها و ریشه‌های فرهنگی ایران‌زمین است و پژوهشگران فراوانی آن را بنیان‌گذار «هویت ایرانی» دانسته‌اند. آتوسا صالحی نیز بر همین نکته تأکید دارد و بازنویسی قصه‌های شاهنامه را راهی برای آشنایی نسل امروز با هویت ملی و ریشه‌های فرهنگی خود می‌داند. او در این جلد از مجموعه، به سراغ داستان «سیاوش» رفته است؛ یکی از تأثیرگذارترین، محبوب‌ترین و در عین حال مظلوم‌ترین شخصیت‌های شاهنامه. داستان سیاوش از جایی آغاز می‌شود که سودابه، همسر کی‌کاووس‌شاه، دل در گرو فرزندِ شوهرش می‌نهد. عشق ناپاک او زمینه‌ساز فاجعه‌ای بزرگ می‌شود. سودابه با نیرنگ و حیله می‌کوشد سیاوش را به کام خود بکشاند؛ شب‌ها را با آرزوی مرگ شاه و وصال سیاوش صبح می‌کند و از جهان چیزی جز عشق او نمی‌خواهد. اما آرزوهایش ناکام می‌ماند، چراکه سیاوش از وسوسه‌ی گناه‌آلود نامادری‌اش روی برمی‌تابد. این سرپیچی، آتش کینه را در دل سودابه می‌افروزد و او را به انتقام‌جویی وا‌می‌دارد. به زودی خبر به گوش کی‌کاووس می‌رسد که پسرش قصد گمراهی همسر شاه را داشته است. با وجود اصرار و پند موبدان و بزرگان که شاه را از بدنام کردن همسر و کشتن فرزند بی‌گناهش بازمی‌دارند، کی‌کاووس تسلیم خشم خویش می‌شود. او فرمان می‌دهد آتشی بزرگ برپا کنند تا سیاوش از میان آن بگذرد و راستی یا دروغش آشکار شود. اگر بی‌گناه باشد، آتش گزندی به او نخواهد رساند و اگر دروغ گفته باشد، سزاوار سوختن است. با اینکه شاه در دل می‌داند سودابه گناهکار است، اما به رأی موبدان و انتخاب سیاوش برای آزمون راستی تن می‌دهد. سودابه از رفتن به آتش سر باز می‌زند، اما سیاوش بی‌هیچ بیمی آزمون را می‌پذیرد. بامداد روز موعود، با جامه‌ای سپید و آغشته به کافور، بر اسب شبرنگ خود به‌نام «بهزاد» می‌نشیند و دل به آتش می‌زند. آتش سهمگین در برابر پاکی او ناتوان می‌ماند و سیاوش سالم و درخشان از سوی دیگر بیرون می‌آید. بی‌گناهی سیاوش بر همه آشکار می‌شود و شاه که از راستی او آگاه شده، تصمیم می‌گیرد سودابه را به کیفر برساند. بااین‌حال، سیاوش میانجی می‌شود و از پدر می‌خواهد او را ببخشد. کی‌کاووس نیز به احترام فرزند آزاده‌اش از گناه سودابه درمی‌گذرد. داستان «سیاوش» از تلخ‌ترین و در عین حال زیباترین قصه‌های شاهنامه است؛ روایتی پرشکوه از پاکی، وفاداری و مظلومیت که در ذهن خوانندگان نوجوان اثری ماندگار بر جای می‌گذارد. نوجوانان با خواندن این داستان نه‌تنها از روایت پرکشش و تراژیک آن لذت می‌برند، بلکه با یکی از محبوب‌ترین قهرمانان شاهنامه و بخشی از ریشه‌های اسطوره‌ای فرهنگ ایرانی آشنا می‌شوند.