کتاب یادنامه فریدون آدمیت اثر علی دهباشی، انتشارات دیدآور

با شنیدن نام فریدون آدمیت، نخستین واژه‌ای که در ذهن تداعی می‌شود، واژه «فرزانگی» است؛ فرزانگی‌ای که با نام آدمیت چنان در هم تنیده است که در روزگار کنونی، نه چندان دست‌یافتنی می‌نماید و نه چندان باب طبع در قامت انسان امروز جلوه‌گر می‌شود. یادنامه حاضر مجموعه‌ای از مقالات برجسته‌ترین نویسندگان و پژوهشگران رشته تاریخ در صد سال اخیر است که هر یک به بررسی جنبه‌های گوناگون شخصیت علمی و فکری فریدون آدمیت پرداخته‌اند. فریدون آدمیت (۱۲۹۹–۱۳۸۷)، تاریخ‌نگار معاصر ایران و نویسنده آثار متعددی درباره نهضت مشروطه و اندیشه‌های روشنفکری در آن دوران بود. روش تاریخ‌نگاری او به گفته خودش، «تاریخ‌نگاری تحلیلی ـ انتقادی» است. فریدون آدمیت، فرزند عباسقلی خان قزوینی، در سال ۱۲۹۹ هجری شمسی زاده شد و تحصیلات متوسطه را در دارالفنون به پایان رساند. او سپس وارد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران شد و در سال ۱۳۲۱ فارغ‌التحصیل گردید. پایان‌نامه وی درباره زندگی و اقدامات سیاسی امیرکبیر بود که دو سال بعد با عنوان «امیرکبیر و ایران» و با مقدمه استادش، محمود محمود، منتشر شد. آدمیت در دوران دانشجویی، در سال ۱۳۱۹ به استخدام وزارت امور خارجه درآمد و در طول سال‌ها مسئولیت‌های گوناگونی بر عهده داشت؛ از جمله دبیردومی سفارت ایران در لندن، معاونت اداره اطلاعات و مطبوعات، معاونت اداره کارگزینی، دبیری اول نمایندگی دائم ایران در سازمان ملل متحد، رایزنی سفارت ایران در سازمان ملل، نمایندگی ایران در کمیسیون وابسته به شورای اقتصادی و اجتماعی ملل متحد، حضور در کمیسیون حقوقی تعریف تعرض، مخبری کمیسیون امور حقوقی در مجمع عمومی نهم، نمایندگی ایران در کنفرانس کشورهای آسیایی و آفریقایی در باندونگ، مدیریت کل سیاسی وزارت خارجه، مشاورت عالی وزارت امور خارجه، معاونت وزارت امور خارجه و سفارت ایران در کشورهای لاهه، مسکو، فیلیپین و در نهایت هند. آدمیت در دوران مأموریت خود در بریتانیا، تحصیلاتش را در دانشکده علوم سیاسی و اقتصاد لندن ادامه داد و پس از پنج سال مطالعه در رشته تاریخ و فلسفه سیاسی، در سال ۱۹۴۱ میلادی موفق به دریافت درجه دکتری شد. وی در سال ۱۳۳۰ به‌عنوان جوان‌ترین سفیر ایران در سازمان ملل معرفی گردید. فریدون آدمیت سال‌ها از بیماری آمفیزم رنج می‌برد و سرانجام بر اثر تشدید بیماری‌های گوارشی و تنفسی که مدت‌ها گریبان‌گیر او بود، بعدازظهر دهم فروردین‌ماه سال ۱۳۸۷ در سن ۸۷ سالگی در بیمارستان تهران‌کلینیک درگذشت. یاد و نام او به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین تاریخ‌نگاران و اندیشمندان معاصر ایران همواره جاودان خواهد ماند.