کتاب هنر فهم هنر اثر هوگ موس، ترجمه شیوا نوروزی، انتشارات نشر نظر

عموم هنرمندان، منتقدان و علاقه‌مندان هنر، به‌ویژه در حوزه‌ی هنرهای تجسمی، زیستن در ایران را تجربه‌ای سخت و آزاردهنده می‌دانند. بخش زیادی از جامعه، نه تنها مفهوم «هنر مدرن» – به معنای همان انقلاب هنری عظیمی که از قرن نوزدهم در غرب آغاز شد – را درک نمی‌کند، بلکه برای آن ارزشی هم قائل نیست. فراتر از این، بسیاری از مردم در مواجهه با یک اثر مدرن، تمسخر و لودگی را نوعی وظیفه‌ی شخصی و اجتماعی قلمداد می‌کنند. در سوی دیگر جهان، به‌ویژه در آسیای شرقی و به‌خصوص چین، وضعیتی کاملاً متفاوت به چشم می‌خورد. هنرمندان و حتی افراد عادی آن جوامع، به دلیل ریشه‌های رهایی‌بخش و فردیِ ذاتی در هنرشان، هر شکل از هنر مدرن را با جدیت به چالش می‌کشند و در این فرآیند، خودشان را نیز به پرسش می‌گیرند. همین ویژگی است که موجب شده آنان نقشی مؤثر در تاریخ هنر جهانی داشته باشند، در حالی که ما، با اتخاذ موضعی تدافعی در برابر هر امر نو و هر اندیشه‌ی تازه، تاریخی زنده و پویای خود را از دست داده و در سکون مانده‌ایم. با این‌همه، مسئله‌ی «فهم هنر» یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های دو سده‌ی اخیر نه تنها در ایران بلکه در سراسر جهان بوده است. هنر مدرن در بدو پیدایش در غرب نیز با مقاومت و دافعه‌ی عمومی روبه‌رو بود و راهی طولانی، پرپیچ‌وخم و شگفت‌انگیز را پیمود تا نهایتاً درک و پذیرفته شد. کتاب «هنر فهم هنر» روایتی از این ماجراجویی تاریخی است؛ سفری روشن‌کننده در دل تاریخ چند سده‌ای و حتی هزاره‌ای هنر چین، و در نسبت آن با اندیشه‌ی سیال و پویای مدرن. این کتاب شوخ، زنده و نکته‌سنج نوشته‌ی «هوگ موس»، با دقت و ظرافت تمام، مرز میان اصالت و جعل در هنر مدرن را بررسی کرده و شیوه‌های گوناگون درک این هنر را به زبانی ساده، روشن و سرگرم‌کننده در اختیار مخاطب می‌گذارد. هنر مدرن، در کنار خصلت انقلابی و تحول‌آفرینی‌اش در شیوه‌ی نگاه به جهان، با پدیده‌ی کالایی‌شدن و حتی گاه با نوعی شارلاتان‌بازی نیز همراه بوده است. کتاب «هنر فهم هنر» اثر هوگ موس، با بهره‌گیری از تجربه و سنت هنر چین، نوری تازه بر این عرصه می‌تاباند و به ما کمک می‌کند تا سره را از ناسره بازشناسیم و راهی روشن‌تر برای فهم هنر بیابیم.