کتاب سوگ سیاوش اثر شاهرخ مسکوب، انتشارات گستره

کتاب «سوگ سیاوش» اثری درخشان از شاهرخ مسکوب است که با نگاهی ژرف به «مرگ و رستاخیز»، یکی از فاخرترین نوشته‌ها درباره‌ی داستان محبوب سیاوش در شاهنامه را پیش روی خواننده می‌گذارد. شاهرخ مسکوب، همچون همیشه، با پژوهشی گسترده و دقیق، گنجینه‌ای ادبی و فکری خلق کرده است که گوهر ادب فارسی از آن می‌تراود. علاوه بر جنبه‌های زیباشناسانه و پژوهشی کتاب «سوگ سیاوش»، تحلیل‌های عمیق، فلسفی و اسطوره‌شناسانه‌ی نویسنده درباره‌ی شخصیت‌های افسانه‌ای و حماسی ایران کهن، بر ارزش این اثر می‌افزاید و آن را از بسیاری آثار مشابه متمایز می‌سازد. اثر با مقدمه‌ای آغاز می‌شود که در آن، مسکوب به اختصار داستان «سوگ سیاوش» را روایت می‌کند. پس از مقدمه، کتاب در سه بخش اصلی با عنوان‌های «غروب»، «شب» و «طلوع» تنظیم شده است. در بخش نخست، با عنوان «غروب»، نویسنده ضمن ارائه‌ی توضیحاتی مختصر درباره‌ی اسطوره‌های کهن ایران، به روایت آفرینش جهان و انسان، و جدال دیرین نیکی و بدی می‌پردازد و از دل این زمینه‌ی اساطیری، داستان سیاوش را آغاز می‌کند. سیاوش در این بخش به‌عنوان مردی نجیب، آزاده و بلندرفتار تصویر می‌شود؛ انسانی که میل به مرگ ندارد، اما هنگامی که مرگ بر او تحمیل می‌گردد، آزادانه و با وقاری مثال‌زدنی به استقبال آن می‌رود و بدین‌سان به چهره‌ای ماندگار و نماد یک شهید حقیقی بدل می‌شود. بخش دوم با عنوان «شب» به واکاوی رفتار و رویکرد شخصیت‌هایی چون کاووس، سودابه، افراسیاب و گرسیوز اختصاص دارد؛ کسانی که در برابر مرگ، توان تصمیم‌گیری آگاهانه ندارند و اسیر ضعف، تردید و ترس می‌شوند. در بخش پایانی با عنوان «طلوع»، نویسنده به ظهور انسانی می‌پردازد که مرگ را به‌صورت فاعلانه می‌پذیرد و اراده‌ی خویش را بر آن تحمیل می‌کند. این انسان نو، کیخسرو، فرزند سیاوش است که تجلی رستاخیز و تداوم حیات معنوی پدر خویش به‌شمار می‌رود.