کتاب بازگشت به حیفا اثر غسان کنفانی، ترجمه انسیه سادات هاشمی، انتشارات کتابستان معرفت

«بازگشت به حیفا» اثری تکان‌دهنده و ماندگار از قلم غسان کنفانی، نویسنده و مبارز فلسطینی، است که تصویری دردناک اما واقعی از تبعات انسانی فاجعه‌ی «نکبت» در سال ۱۹۴۸ به نمایش می‌گذارد. این داستان کوتاه اما عمیق، روایتگر سرنوشت تلخ زوجی فلسطینی به نام‌های صفیه و سعید است که در آتش اشغال حیفا و آشوب جنگ، مجبور به ترک خانه و زندگی خود می‌شوند. در آن هیاهوی وحشتناک، آن‌ها ناخواسته نوزاد پنج‌ماهه‌شان را در خانه رها می‌کنند و با قلبی شکسته به سمت ناشناخته‌ها فرار می‌کنند. بیست سال می‌گذرد. پس از جنگ ۱۹۶۷ و تغییر وضعیت مرزها، دروازه‌ها کمی باز می‌شوند. صفیه و سعید بالاخره فرصت می‌یابند به خانه‌ی قدیمی‌شان، به پناهگاه سابقشان بازگردند؛ اما خانه‌ای که اکنون در اختیار یک خانواده‌ی یهودی است. در این بازگشت پر از هیجان و اضطراب، آن‌ها با «میریام»، زن اسرائیلی‌ای روبرو می‌شوند که سال‌ها پیش نوزاد آن‌ها را پیدا کرده و او را مانند فرزند خود بزرگ کرده است. پسر آن‌ها که اکنون با نام عبری «دوف» شناخته می‌شود، تبدیل به سربازی برای ارتش اسرائیل شده و هیچ‌گونه آگاهی از ریشه‌های فلسطینی خود ندارد. این رویارویی، آغاز مواجهه‌ای تلخ و جانکاه با گذشته، هویت و معنای واقعی تعلق است. غسان کنفانی در این شاهکار ادبی با نثری انسانی، صمیمی و شخصیت‌پردازی‌ای دقیق، رنج‌های پنهان ازخودبیگانگی، آوارگی و اشغال را تشریح می‌کند. داستان فراتر از حکایتِ فقدان یک فرزند است؛ تلاشی است برای درک آنچه اشغال و تبعید از یک ملت ربوده است: نه تنها زمین و خانه، که تاریخ، زبان، خاطره و خودِ هویت. در دل این روایت شخصی، پرسش‌های عمیقی درباره‌ی مسئولیت تاریخی، وفاداری به خاک و خون، و مبارزه‌ی همیشگی برای بازپس‌گیری هویت گم‌شده مطرح می‌شود. «بازگشت به حیفا» تنها یک تراژدی خانوادگی نیست؛ بلکه آینه‌ای است در برابر درد جمعی یک ملت. روایتی که هنوز، با گذر دهه‌ها، پژواک آن در دل‌ها خاموش نشده است. این اثر به‌حق یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های ادبیات مقاومت فلسطین شمرده می‌شود و راهی روشن برای درک پیچیدگی‌های انسانی و تاریخی مناقشه‌ی فلسطین پیش پای مخاطب می‌گذارد.