کتاب ناقوس گوش‌بریده اثر مجموعهٔ نویسندگان، ترجمه آبتین گلکار، انتشارات هرمس

کتاب «ناقوس گوش‌بریده» مجموعه‌ای جامع و چندلایه از ۳۶ داستان کوتاه نوشته‌شده توسط ۲۰ نویسنده از کشورهای اسلاوی اروپای شرقی است که نه تنها پنجره‌ای به سوی ادبیات این منطقه باز می‌کند، بلکه با ترکیبی از طنز، نقد اجتماعی و تنوع جهان‌بینی، به خواننده‌ی فارسی‌زبان امکان آشنایی با چشماندازهای متنوعی از فرهنگ و تاریخ این سرزمین‌ها را فراهم می‌آورد. این مجموعه، که شامل نویسندگانی از روسیه، اوکراین، چک، بلغارستان و لهستان است، نشان‌دهنده‌ی اشتراکات فرهنگی عمیق این کشورهاست، اما در عین حال، با تأکید بر تفاوت‌های تاریخی و سیاسی هر کشور، به‌طور ملموس نشان می‌دهد که چگونه یک پایه‌ی فرهنگی مشترک، در شرایط متفاوت، به رویکردهای ادبی متنوعی منجر شده است. داستان‌های این کتاب، که بیشتر با نگاهی طنز و نقد اجتماعی نوشته شده‌اند، در ابتدا در ماهنامه‌ی طنز «گل آقا» در دهه‌ی ۸۰ میلادی منتشر شده‌اند و برخی از آن‌ها نیز در مجلاتی مانند «شوکران»، «سمرقند» و «نسیم هراز» به چاپ رسیده‌اند. این مجموعه، با انتشار داستان‌هایی که برای نخستین بار در ایران چاپ می‌شوند، فرصتی منحصربه‌فرد را برای خوانندگان فارسی‌زبان فراهم می‌کند تا با ادبیات اسلاوی آشنا شوند. ترتیب قرارگیری داستان‌ها بر اساس سال تولد نویسندگان طراحی شده است، که این امر به خواننده کمک می‌کند تا سیر تاریخی و تحولات ادبیات اسلاوی را به‌طور غیرمستقیم درک کند. این رویکرد، نه تنها به عنوان یک ابزار آموزشی، بلکه به‌عنوان یک سفر زمانی از ادبیات اسلاوی در قرن بیستم، به خواننده امکان می‌دهد تا تغییرات اجتماعی و سیاسی این منطقه را از طریق داستان‌های کوتاه دنبال کند. بسیاری از نویسندگان این مجموعه، در زمان خود، از چهره‌های برجسته‌ی ادبی و فرهنگی این کشورها بوده‌اند، اما در ایران به‌طور گسترده شناخته نشده‌اند. برای کمک به آشنایی خوانندگان فارسی‌زبان با این نویسندگان، کتاب حاوی بیوگرافی‌های کوتاه و جامع از هر یک از آن‌هاست که به‌طور خلاصه، زمینه‌های تاریخی و ادبی آن‌ها را روشن می‌کند. عنوان کتاب «ناقوس گوش‌بریده»، که از یکی از داستان‌های مجموعه گرفته شده، نمادی از سکوت و سرکوب در داستان‌های این مجموعه است. این عنوان، با وجود سادگی، پیامی عمیق درباره‌ی اینکه چگونه انسان‌ها در شرایط سیاسی و اجتماعی سخت، گاهی سکوت می‌کنند یا گوش‌هایشان را بریده می‌شود، ارائه می‌دهد. داستان‌های طنز این کتاب، با وجود سرگرم‌کنندگی، پر از انتقاد از سیستم‌های سلطه‌گر، تبعیض و نابرابری‌های اجتماعی هستند. مثلاً در یکی از داستان‌ها، طنز با استفاده از مثال‌های روزمره، به سرکوب فرهنگی و زبانی در مناطق کمتر توسعه‌یافته اشاره می‌کند، در حالی که در داستان دیگر، با استفاده از مثال‌های افسانه‌ای، به تضاد بین ارزش‌های سنتی و مدرن در جامعه‌ی اسلاوی پرداخته می‌شود. «ناقوس گوش‌بریده» نه تنها یک مجموعه‌ی داستانی، بلکه یک پل ارتباطی بین فرهنگ‌های ایران و اروپای شرقی است که به خواننده‌ی فارسی‌زبان امکان می‌دهد تا با چشماندازهای متفاوتی از جهان آشنا شود. این کتاب، با وجود تمرکز بر نقد اجتماعی و طنز، به‌طور غیرمستقیم به یادآوری می‌کند که ادبیات، یکی از قوی‌ترین ابزارهای تبادل فرهنگی و ایجاد درک متقابل بین مردم است. برای علاقه‌مندان به داستان کوتاه و ادبیات جهانی، این کتاب نه تنها یک مطالعه‌ی لذت‌بخش، بلکه یک تجربه‌ی فرهنگی و اجتماعی است که به آن‌ها نشان می‌دهد چگونه داستان‌های کوتاه می‌توانند به‌عنوان یک پنجره‌ی گسترده به سوی تاریخ و فرهنگ سرزمین‌های دور، باز شوند. این مجموعه، با ترکیبی از طنز، نقد و زیبایی‌های ادبی، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین اثرهایی که ادبیات اسلاوی را به خوانندگان فارسی‌زبان معرفی می‌کند، همچنان مورد توجه نقدگران و علاقه‌مندان به ادبیات جهانی قرار دارد.