کتاب شورش در آستوریاس اثر آلبر کامو، ترجمه غلامحسین دولت آبادی، انتشارات یکشنبه

نمایشنامه «شورش در آستوریاس»، اثری چهار پرده‌ای که در سال ۱۹۳۵ به‌صورت مشارکتی توسط آلبر کامو، ژان پل سیکار، ایو بورژوا و آلفرد پوگنانت نوشته شد، نه تنها نخستین اثر چاپ‌شده‌ی کامو، بلکه یکی از مهم‌ترین گام‌های تاریخی در شکل‌گیری هویت سیاسی و ادبی اوست. این اثر، با عنوان فرعی «Essai de création collective» (جستاری در آفرینش جمعی)، در بستر فعالیت‌های گروه تئاتری چپ‌گرای «Théâtre du Travail» در الجزیره پدید آمد و نشان‌دهنده‌ی تلاش‌های اولیه‌ی کامو برای تلفیق هنر نمایشی با کنش‌گری سیاسی بود. این گروه، که هدف اصلی‌اش انتقال هنر به توده‌های کارگری و بیدارسازی آن‌ها در برابر ستم بود، با این نمایشنامه به‌طور جدی به چالش‌های اجتماعی و سیاسی زمان خود پرداخت. شورش معدنچیان آستوریاس در سال ۱۹۳۴، که این نمایشنامه بر آن مبتنی است، یکی از مهم‌ترین رویدادهای تاریخی اسپانیای قرن بیستم بود. پس از روی کار آمدن دولت محافظه‌کار اسپانیا، این قیام کارگری که به دنبال خواسته‌های اجتماعی و اقتصادی بود، با خشونت بی‌سابقه‌ای سرکوب شد. بیش از ۱۵۰۰ نفر کشته شدند و حدود ۳۰٬۰۰۰ کارگر بازداشت گردیدند. کامو و همکارانش با تمرکز بر این واقعه، پرسش‌های بنیادینی را مطرح کردند: آیا خشونت انقلابی در برابر ستم مشروع است؟ آیا دولت می‌تواند به‌عنوان نماینده‌ی عدالت عمل کند یا تنها ابزاری برای سرکوب است؟ این نمایشنامه، با سبک تئاتر آگیت‌پرپ (agitation-propaganda)، طراحی شده بود تا مخاطب را درگیر مواجهه‌ای اخلاقی و انسانی با رویداد کند، نه اینکه پاسخ‌های آماده ارائه دهد. متن به‌گونه‌ای نوشته شده بود که گروه‌های آماتور بتوانند آن را بر اساس نیازهای محلی خود تطبیق دهند، که کاملاً با مأموریت «Théâtre du Travail» هماهنگ بود. با وجود تعهد رادیکال و نوآورانه‌ی این اثر، در سال ۱۹۳۶، شهردار الجزیره به دلیل فشارهای جناح راست، از اجرای عمومی آن جلوگیری کرد. در نتیجه، «شورش در آستوریاس» هرگز در زمان حیات کامو روی صحنه نرفت، اما در همان سال توسط ادموند شارلو، ناشر فرانسوی و دوست نزدیک کامو، منتشر شد. این انتشار، کامو را به‌عنوان نویسنده‌ای جوان اما درگیر با مسائل اجتماعی و سیاسی معرفی کرد و پایه‌های اندیشه‌های اخلاقی و اگزیستانسیالیستی‌اش را در آینده‌ی اثرهای بزرگ‌تری مانند «بیگانه»، «طاعون» و «افسانه سیزیف» پایه‌ریزی کرد. «شورش در آستوریاس»، اگرچه در سایه‌ی شاهکارهای متأخرتر کامو قرار گرفته، اما از نظر تاریخی و فکری اهمیت بسزایی دارد. این اثر، نه تنها سندی از جوانی و شور آغازین کامو است، بلکه نشان‌دهنده‌ی پیوند ژرف میان تئاتر و تعهد سیاسی است. در آن، کامو با زبانی ساده اما پررمز و رمز، به تحلیل عمیق‌تری از تضاد میان عدالت و خشونت، میان کنش و تأمل، و میان فرد و دولت می‌پردازد. این نمایشنامه، با وجود کوتاهی‌اش، حامل دانه‌هایی از اندیشه‌هایی است که بعدها به بار می‌نشینند: دغدغه‌هایی مانند مقاومت در برابر ظلم، نقد قدرت دولتی، و جستجوی کرامت انسانی در دل تاریکی و شکست. در جهانی که همچنان با پرسش‌های اخلاقی درباره قدرت و مقاومت درگیر است، «شورش در آستوریاس» به‌عنوان صدای جوانی اما هشیار، همچنان پژواکی دارد که شنیدن‌اش ارزشمند است. این اثر، نه تنها یک نمایشنامه، بلکه یک سخنرانی درباره‌ی اینکه چگونه هنر می‌تواند به‌عنوان ابزاری برای بیدارسازی و تغییر اجتماعی عمل کند، به شمار می‌رود.