کتاب مزدک اثر موریس سیماشکو، ترجمه مهدی سحابی، انتشارات نگاه

کتاب «مزدک» نوشته‌ی موریس سیماشکو، اثری برجسته در حوزه‌ی داستان‌های تاریخی است که با ترکیبی از تحقیق دقیق و روایت پرحساست، سفری گیرا به دنیای ایران باستان و شخصیت مرموز مزدک، پیامبر و مصلح اجتماعی قرن ششم میلادی، را برای خوانندگان ارائه می‌دهد. این رمان که در سال ۱۹۷۳ منتشر شد، نه تنها یک داستان تاریخی، بلکه یک پنجره‌ی گسترده به سوی تحولات اجتماعی، سیاسی و معنوی ایران ساسانی است که در آن، شورش مزدک به‌عنوان یکی از جنبش‌های انقلابی و تأثیرگذار در تاریخ ایران، به‌طور جامع و پرجزئیات ترسیم شده است. سیماشکو، با تجربه‌ی مورخ و داستان‌نویس، با ایجاد یک ملیله‌ی غنی از شخصیت‌ها و رویدادها، خوانندگان را به دنیایی از دسیسه‌های قصر، شور مذهبی و بحث‌های فلسفی می‌کشاند و با توصیف‌های زنده، مناظر و آوای ایران باستان را زنده می‌کند. شخصیت مزدک، که از خاستگاه فروتنی به چهره‌ای با نفوذ و جنجال بی‌سابقه تبدیل می‌شود، محور اصلی داستان است؛ او که با اندیشه‌های خود درباره‌ی عدالت اجتماعی، مساوات اقتصادی و مخالفت با سیستم طبقاتی، نظم مستقر را به چالش می‌کشد، نمادی از مقاومت در برابر ستم و تغییرات بنیادین است. سیماشکو با دنبال کردن مسیر ظهور مزدک از ابتدا تا اوج تأثیرگذاری‌اش، انگیزه‌ها، باورها و آرزوهایی را که او را به چالش با وضعیت موجود سوق می‌داد، بررسی می‌کند و از طریق چشمان مزدک، خوانندگان به بینش متقابل پیچیده قدرت، ایدئولوژی و طبیعت انسانی دست می‌یابند. این رمان با تحلیل عمیق پویایی‌های اجتماعی-سیاسی ایران در قرن پنجم میلادی، پرتره‌ای واضح از جامعه‌ای را ترسیم می‌کند که شکاف طبقاتی، نابرابری اقتصادی و تنش‌های مذهبی آن را به‌وضوح نشان می‌دهد؛ جامعه‌ای که در آن نخبگان حاکم برای قدرت و اعتبار رقابت می‌کنند، در حالی که مردم عادی برای بقای خود تلاش می‌کنند. مزدک، به‌عنوان صدای مخالف و قهرمان مستضعفین، منافع ریشه‌دار اشراف و روحانیت را به چالش می‌کشد و از جامعه‌ای عادلانه‌تر دفاع می‌کند. علاوه بر این، «مزدک» به خوانندگان تصویری ظریف از جریان‌های مذهبی و فلسفی که جامعه‌ی ایران باستان را شکل داده است، ارائه می‌دهد؛ سیماشکو در آموزه‌های زرتشتی، دین مسلط امپراتوری ساسانی، می‌کاود و راه‌هایی را بررسی می‌کند که در آن اندیشه‌های مزدک، ارتدکس مذهبی سنتی را به چالش می‌کشد و زیر و رو می‌کند. این کتاب، با ترکیبی جذاب از درام، عشق و تحقیق فکری، نه تنها یک داستان تاریخی، بلکه یک سخنرانی درباره‌ی اینکه چگونه ایده‌های انقلابی می‌توانند در برابر سیستم‌های سلطه‌گر مقاومت کنند، است. «مزدک» با تحقیقات دقیق موریس سیماشکو، نثر هیجان‌انگیز و شخصیت‌های پرطرفدار، برای هر کسی که به تاریخ باستان، فرهنگ ایرانی یا نمایش‌های انسانی شورش و انقلاب علاقه دارد، اثری جذاب و تأثیرگذار است و به‌عنوان یکی از شاهکارهای ادبیات تاریخی ایران، همچنان مورد توجه نقدگران و خوانندگان قرار دارد. این کتاب، با وجود اینکه در سال ۱۹۷۳ منتشر شد، همچنان پیام‌هایی جدید و مرتبط با زمان خود دارد و به خواننده یادآوری می‌کند که «در تاریخ، هر شورش، نمادی از امید برای جامعه‌ای عادلانه‌تر است».