کتاب روایت بازگشت اثر هشام مطر، ترجمه مژده دقیقی، انتشارات نیلوفر

رمان «روایت بازگشت» اثر هشام مطر، نویسنده لیبیایی-آمریکایی، داستانی عمیق و تأثیرگذار درباره جست‌وجوی هویت، عشق و رهایی در میان تاریکی ظلم و ستم است. این اثر که در قالب نوعی خودزندگی‌نامه نگاشته شده، روایت تلاش نویسنده برای یافتن پدر گمشده‌اش در بستر تاریخ پرآشوب لیبی است. ماجرا با بازگشت هشام مطر به زادگاهش پس از سال‌ها تبعید آغاز می‌شود. او که در پی یافتن نشانه‌ای از پدر ناپدیدشده خود است، سفری سرشار از خاطرات تلخ و شیرین را از سر می‌گذراند. پدر او، فعال سیاسی‌ای که در دوران حکومت معمر قذافی به اسارت درآمد، پس از بازداشت ناپدید شد و هیچ خبری از سرنوشتش باقی نماند. بازگشت به لیبی برای مطر، مواجهه با زخمی کهنه از گذشته است؛ زخمی که او را به جست‌وجویی پرپیچ‌وخم برای کشف حقیقت و رهایی از بند خاطرات سوق می‌دهد. رمان «بازگشت» نه‌فقط روایت شخصی نویسنده، بلکه تصویری تکان‌دهنده از جامعه لیبی در دوران دیکتاتوری است. هشام مطر با نگاهی تیزبین و نثری شیوا، رنج و ستم مردمی را که زیر سلطه حکومت استبدادی زندگی می‌کردند، به تصویر می‌کشد و پرده از بی‌عدالتی‌های دوران قذافی برمی‌دارد. در کنار این بُعد اجتماعی و سیاسی، او روابط خانوادگی، تأثیر ناپدید شدن پدر بر زندگی خویش و مفهوم هویت و تعلق را نیز کاوش می‌کند. در دل روایت، عشقی ممنوعه و پرخطر میان جاشوا و سارا، زنی شجاع و جسور، شکل می‌گیرد؛ عشقی که در سایه ترس و ناامیدی می‌روید و نمود روشنی از چالش انسان با هنجارهای اجتماعی است. این رابطه احساسی به‌تدریج به یکی از درون‌مایه‌های اصلی اثر تبدیل می‌شود و لایه‌ای انسانی‌تر به داستان می‌افزاید. کتاب «بازگشت» که در سال ۲۰۱۶ منتشر شد، یک سال بعد موفق به دریافت جایزه پولیتزر در بخش زندگی‌نامه و خودزندگی‌نامه گردید. روایت صادقانه و عمیق هشام مطر، خواننده را در مسیر پر از بیم و امیدِ جست‌وجوی حقیقت همراه می‌کند. او با قلمی استادانه، گذشته و حال، سیاست و زندگی شخصی، امید و ناامیدی را در هم می‌تند و اثری می‌آفریند که نه‌تنها سرگذشت فردی یک نویسنده، بلکه بازتاب رنج و ایستادگی ملتی در برابر استبداد است.