کتاب سرمایه‌داری مرد اثر یانیس واروفاکیس، ترجمه زهرا عبدالمحمدی، انتشارات روزنه

کتاب «سرمایه‌داری مرد» نوشته‌ی یانیس واروفاکیس، اقتصاددان برجسته و وزیر دارایی پیشین یونان، اثری تحلیلی و عمیق درباره‌ی پایان دوران سرمایه‌داری و ظهور نظامی نو با عنوان «تکنوفئودالیسم» است. واروفاکیس در این کتاب تأکید می‌کند که نظام اقتصادی امروز جهان، دیگر بر پایه‌ی منطق سنتی بازار و سود سرمایه‌داری کلاسیک عمل نمی‌کند، بلکه جای خود را به ساختاری جدید داده است که توسط شرکت‌های بزرگ فناوری هدایت می‌شود. واروفاکیس در مقدمه‌ی کتاب توضیح می‌دهد که سرمایه‌های عظیمی که پس از بحران مالی سال ۲۰۰۸ برای احیای اقتصاد جهانی اختصاص یافت، نه‌تنها به رشد عدالت اقتصادی کمک نکرد، بلکه باعث افزایش قدرت و سلطه‌ی شرکت‌های فناوری بر اقتصاد جهانی شد. به‌زعم او، این شرکت‌ها نظم اقتصادی و اجتماعی تازه‌ای پدید آورده‌اند که در آن، آن‌ها در نقش اربابان عرصه‌ی فناوری و کاربران در جایگاه رعیت‌های دیجیتال ظاهر می‌شوند. در اندیشه‌ی واروفاکیس، ستون‌های سنتی سرمایه‌داری – یعنی بازار و سود – جای خود را به پلتفرم‌های فناورانه و رفتارهای رانت‌جویانه داده‌اند. او با بررسی دقیق دلایل این دگرگونی، نشان می‌دهد که تمرکز بی‌سابقه‌ی قدرت در دستان چند غول فناوری، نتیجه‌ی مستقیم تحول سرمایه‌داری در دهه‌های اخیر است. به باور او، این شرکت‌ها اینترنت را از یک بستر آزاد به فضایی خصوصی و انحصاری تبدیل کرده‌اند و از کاربران، با هر کلیک و تماشا، ارزش اقتصادی استخراج می‌کنند. واروفاکیس این ساختار جدید را «تکنوفئودالیسم» می‌نامد؛ اصطلاحی که از ترکیب دو واژه‌ی «تکنولوژی» و «فئودالیسم» ساخته شده است. او معتقد است در این نظام نوین، آزادی فردی و دموکراسی به‌شدت تهدید می‌شود و نهادهای لیبرال کلاسیک با خطر فروپاشی روبه‌رو هستند. همچنین، او تکنوفئودالیسم را عامل اصلی تنش‌های ژئوپلیتیکی معاصر می‌داند، به‌ویژه در شکل‌گیری جنگ سرد جدید میان ایالات متحده و چین. در بخش پایانی کتاب، واروفاکیس به مسئله‌ی نابودی تکنوفئودالیسم و یافتن راه‌حل‌هایی برای بازگرداندن عدالت اقتصادی می‌پردازد. او توضیح می‌دهد که برای برون‌رفت از این نظام ناعادلانه، باید رابطه‌ی انسان با فناوری و نیز ساختارهای سلطه‌گر بر اقتصاد جهانی به‌طور بنیادین بازنگری شود. این بازنگری از نظر واروفاکیس، گامی اساسی در جهت احیای آزادی، برابری و نظم اقتصادی انسانی‌تر در جهان امروز است.