کتاب خانبوم اثر فاطمه سادات موسوی، انتشارات مهرستان

کتاب «خانبوم» نوشته‌ی فاطمه‌سادات موسوی و با ویراستاری سمیه حسینی، مجموعه‌ای از شانزده روایت کوتاه درباره‌ی طلاق و جدایی در خانه‌های ایرانی است که توسط نشر مهرستان منتشر شده است. این اثر با رویکردی صریح، بی‌پرده و واقع‌گرایانه، تجربه‌های زیسته‌ی زنان، مردان و فرزندان طلاق را در قالب داستان‌هایی کوتاه و گوناگون بازآفرینی می‌کند. هر روایت، تصویری از گوشه‌ای از زندگی شخصیت‌هایی ارائه می‌دهد که با فروپاشی خانه و خانواده، مفهوم خانه‌بودن، امنیت و احساس تعلق را از دست داده‌اند و در پی بازسازی هویت و آرامش از‌دست‌رفته‌ی خود هستند. کتاب «خانبوم» با زبانی صمیمی و بی‌واسطه، به سراغ زخم‌های پنهان و آشکار جدایی می‌رود و می‌کوشد معنای خانه را در میانه‌ی بحران‌ها و فقدان‌ها بازتعریف کند. این مجموعه از داستان‌های کوتاه، به یکی از حساس‌ترین و در عین‌حال کمتر روایت‌شده‌ترین موضوعات جامعه‌ی ایرانی می‌پردازد: تجربه‌ی طلاق و پیامدهای عاطفی، روانی و اجتماعی آن. نویسنده با الهام از تجربه‌های شخصی و جمعی، روایت‌هایی از زنان، مردان و فرزندانی می‌نویسد که هرکدام به‌گونه‌ای با فروپاشی خانه مواجه شده‌اند. ساختار کتاب بر پایه‌ی روایت‌های مستقل اما مرتبط شکل گرفته است؛ هر داستان با زاویه‌دید، لحن و ریتمی متفاوت، تجربه‌ی یک شخصیت را از جدایی، سوگواری، بازسازی یا حتی بازگشت به خانه روایت می‌کند. خانبوم نه‌تنها به آسیب‌های روانی و عاطفی جدایی می‌پردازد، بلکه تابوهای فرهنگی، قضاوت‌های اجتماعی، نقش خانواده و جامعه در تصمیم‌گیری‌های فردی، و پیامدهای گسترده‌ی طلاق را نیز بازتاب می‌دهد. نویسنده با بهره‌گیری از خاطرات کودکی، گفت‌وگو با افراد مختلف و تأمل بر تجربه‌های زیسته، دنیایی می‌سازد که در آن خانه صرفاً مکانی فیزیکی نیست، بلکه نمادی از امنیت، هویت و پیوندهای انسانی است. در این جهان روایی، خانه پس از جدایی معنای پیشینش را از دست می‌دهد و ساکنانش در جست‌وجوی معنای نوینی از خانه‌بودن و خودبودن برمی‌آیند. «خانبوم» با روایت‌هایی از جشن طلاق، بازگشت به خانه‌ی پدری، ساخت خانه‌ای تازه، سوگواری برای رابطه‌ی ازدست‌رفته و حتی تجربه‌ی بازگشت به همسر سابق، تصویری چندوجهی، انسانی و واقعی از طلاق در جامعه‌ی امروز ایران ارائه می‌دهد. این کتاب در شانزده روایت کوتاه، تنوع احساسی قابل‌توجهی را در مواجهه با جدایی نشان می‌دهد؛ از رهایی و استقلال تا اندوه، پشیمانی یا امید به شروعی دوباره. دغدغه‌ی محوری کتاب، جست‌وجوی معنای خانه پس از فروپاشی رابطه و تلاش برای بازسازی هویت فردی و جمعی است. روایت‌ها از زبان شخصیت‌هایی با سن، جنسیت و موقعیت اجتماعی متفاوت بیان شده‌اند؛ از کودکی که پس از جدایی والدین با حس بی‌خانگی و بی‌پناهی دست‌وپنجه نرم می‌کند تا زنی که پس از سال‌ها زندگی مشترک، با وجود مخالفت خانواده و جامعه، تصمیم به جدایی می‌گیرد و با پیامدهای عاطفی و اجتماعی آن روبه‌رو می‌شود. در برخی روایت‌ها، شخصیت‌ها با برگزاری جشن طلاق یا پناه بردن به خانه‌ی پدری، می‌کوشند معنایی نو برای آزادی و استقلال بیابند؛ درحالی‌که برخی دیگر، درگیر احساس گناه، دلتنگی یا بازگشت به گذشته‌اند. کتاب به پرسش‌هایی چون نقش خانواده در تصمیم‌گیری، تابوهای اجتماعی، بازسازی اعتمادبه‌نفس پس از جدایی و چگونگی احیای امید در دل بحران‌ها می‌پردازد. زبان اثر در عین سادگی، لحن‌های مختلفی دارد: گاه تلخ و انتقادی، گاه آمیخته با طنز و امید، و گاه نگاهی آسیب‌شناسانه به لایه‌های پنهان روابط انسانی دارد. خانبوم در نهایت، خانه را نه تنها به‌عنوان مکانی فیزیکی، بلکه به‌عنوان قلمرویی برای خودبودن، امنیت و تعلق خاطر بازمی‌خواند و نشان می‌دهد بازسازی خانه، فرایندی تدریجی و پرچالش است که هر فرد باید مسیر منحصربه‌فرد خود را در آن طی کند. خانبوم با روایت‌هایی صادقانه و بدون سانسور، وارد قلمروی احساساتی می‌شود که اغلب در جامعه نادیده گرفته می‌شوند. این کتاب با کنار هم قرار دادن صداهای گوناگون، تصویری چندوجهی از تجربه‌ی طلاق ترسیم می‌کند و نشان می‌دهد هر جدایی، داستانی انسانی و منحصربه‌فرد دارد. خواندن این اثر فرصتی است برای درک عمیق‌تر احساسات، دغدغه‌ها و واقعیت‌های افرادی که طلاق را از سر گذرانده‌اند یا با پیامدهای آن زندگی می‌کنند. کتاب خانبوم نه فقط برای کسانی که خود تجربه‌ی طلاق داشته‌اند، بلکه برای همه‌ی علاقه‌مندان به شناخت لایه‌های پنهان روابط انسانی، نقش خانه در شکل‌گیری هویت فردی و اجتماعی، و تأثیر جدایی بر روان و زندگی روزمره اثری خواندنی و ارزشمند است. روایت‌های کتاب به مخاطب امکان می‌دهند تا با همدلی، به بازاندیشی درباره‌ی مفهوم خانه، خانواده و هویت بپردازد و نگاهی تازه به معنای زیستن در پی ازهم‌پاشی روابط انسانی بیابد. خواندن کتاب «خانبوم» به همه‌ی کسانی پیشنهاد می‌شود که دغدغه‌ی فهم تجربه‌ی طلاق و جدایی را دارند؛ به افرادی که خود یا نزدیکانشان با بحران فروپاشی خانواده روبه‌رو بوده‌اند؛ به علاقه‌مندان به روایت‌های اجتماعی، روان‌شناختی و واقع‌گرایانه؛ و به همه‌ی آن‌هایی که در جست‌وجوی درک عمیق‌تر مفهوم خانه، هویت و روابط انسانی‌اند.