کتاب تورم و فروپاشی اثر اندرو دیکسون وایت و آدام فرگوسن، ترجمه محسن عسکری جهقی، انتشارات نشر ثالث

کتاب «تورم و فروپاشی» اثری تحلیلی و تاریخی درباره آشفتگی‌های اقتصادی در فرانسه و آلمان در اواخر قرن هجدهم است. اندرو دیکسون وایت، مورخ آمریکایی و از بنیان‌گذاران دانشگاه کرنل، در این کتاب گزارشی جامع از چگونگی چاپ بی‌رویه پول کاغذی و پیامدهای آن ارائه می‌دهد؛ فرآیندی که در نهایت به تورم شدید و فروپاشی اقتصادی فرانسه منتهی شد. در آغاز، نویسنده مقدمه‌ای درباره شرایط اقتصادی و سیاسی فرانسه پیش از انقلاب فرانسه بیان می‌کند؛ شرایطی که در آن بحران اقتصادی به مرحله‌ای غیرقابل‌کنترل رسیده بود و دولت برای مهار آن به چاپ پول متوسل شد. سپس جزئیات مربوط به واگذاری‌های اولیه اموال دولتی تشریح می‌شود. وایت در این بخش از موفقیت ابتدایی این سیاست‌ها و پذیرش عمومی آن سخن می‌گوید، اما به‌سرعت روشن می‌شود که چاپ بی‌پشتوانه پول پیامدی جز افزایش افسارگسیخته تورم ندارد. وایت با دقت، آثار ویرانگر تورم بر اقتصاد فرانسه را بررسی می‌کند؛ از کاهش ارزش پول و افزایش سرسام‌آور قیمت‌ها گرفته تا فروپاشی اعتماد مردم به نظام مالی. با این حال، او تنها به جنبه‌های اقتصادی بسنده نمی‌کند و به پیامدهای اجتماعی و سیاسی این بحران نیز می‌پردازد. به باور نویسنده، بی‌ثباتی اقتصادی موجب خیزش ناآرامی‌های اجتماعی و رشد رادیکالیسم سیاسی شد؛ عواملی که در نهایت زمینه‌ساز ظهور ناپلئون بناپارت گردیدند. بخش دوم کتاب به وضعیت اقتصادی آلمان اختصاص دارد و نویسنده این قسمت، آدام فرگوسن، به بررسی بحران اقتصادی این کشور در دهۀ ۱۹۲۰ می‌پردازد. او ابتدا به شرایط پس از جنگ جهانی اول و تأثیر غرامت‌های سنگین معاهده ورسای اشاره می‌کند. فرگوسن توضیح می‌دهد که چگونه تصمیم دولت آلمان برای چاپ پول به‌منظور انجام تعهداتش، به کاهش سریع ارزش مارک و بروز نشانه‌های اولیه ابرتورم منجر شد. در ادامه، فرگوسن زندگی روزمره مردم آلمان در دوران ابرتورم را به تصویر می‌کشد؛ از تلاش شهروندان عادی برای مقابله با افزایش قیمت‌ها تا آسیب‌های گسترده اجتماعی و روانی. او نشان می‌دهد که این بحران عمیق اقتصادی، بستر مناسبی برای رشد جنبش‌های افراطی فراهم کرد و در نهایت به ظهور آدولف هیتلر و قدرت‌گیری حزب نازی انجامید. «تورم و فروپاشی» با تحلیل دو تجربه تاریخی از فرانسه و آلمان، تصویری هشداردهنده از پیامدهای چاپ بی‌رویه پول و بی‌انضباطی مالی ارائه می‌دهد؛ روایتی که همچنان برای اقتصادهای امروز آموزنده و عبرت‌آموز است.