کتاب بلاتکلیف اثر منصور ضابطیان، انتشارات نشر مون

کتاب «بلاتکلیف: سفرنامه‌ای در جنگ» نوشته‌ی منصور ضابطیان، روایتی شخصی و تأمل‌برانگیز از سفر نویسنده به سرزمین‌هایی است که هنوز با پیامدهای جنگ و ناامنی دست‌به‌گریبان‌اند. منصور ضابطیان، که پیش‌تر در سفرنامه‌های خود بیشتر به فرهنگ، آداب و زندگی روزمره مردم کشورهای مختلف پرداخته بود، این‌بار در «بلاتکلیف» با نگاهی جدی‌تر و عمیق‌تر به تجربه زیستن در سایه‌ی جنگ می‌پردازد. عنوان کتاب «بلاتکلیف» به‌گونه‌ای نمادین، وضعیت میان‌بودگی انسان را به تصویر می‌کشد؛ حالتی میان صلح و خشونت، میان ویرانی و بازسازی، و میان امید و ناامیدی. این تعلیق در سراسر کتاب حضور دارد و لایه‌های گوناگون تجربه انسانی در دوران پساجنگ را نمایان می‌سازد. در بخش‌های مختلف کتاب، نویسنده از سفر خود به کشورهایی چون عراق، لبنان، سوریه و افغانستان روایت می‌کند؛ سرزمین‌هایی که در آن‌ها جنگ هنوز بخشی از زندگی روزمره مردم است، نه حادثه‌ای در گذشته. او با مردم عادی گفت‌وگو می‌کند، از بازارها، خانه‌ها و خیابان‌هایی می‌نویسد که هنوز آثار درگیری و ویرانی بر چهره‌شان پیدا است. در روایت‌های ضابطیان خبری از نگاه نظامی یا تحلیلی نیست؛ تمرکز او بر تجربه زیسته انسان‌هایی است که در میانه‌ی ویرانی و ناامنی، همچنان تلاش می‌کنند زندگی را پیش ببرند. هر فصل از کتاب با سفری مستقل آغاز می‌شود، اما در مجموع «بلاتکلیف» زنجیره‌ای از مشاهدات انسانی و احساسی را شکل می‌دهد. ضابطیان در خلال روایت‌هایش، تضاد میان خشونت و زیبایی را هوشمندانه برجسته می‌کند؛ از بازاری می‌گوید که با وجود تهدید بمب‌گذاری، هنوز سرشار از رنگ و صداست، یا از کودکی که میان خرابه‌ها بازی می‌کند. نثر او ساده، روان و نزدیک به زبان گفت‌وگو است و بیشتر به سخن شاهدی صادق می‌ماند تا گزارشگری رسمی. افزوده شدن عکس‌ها و یادداشت‌های کوتاه در کنار متن اصلی، فضای سفر را برای خواننده زنده‌تر و ملموس‌تر می‌سازد. در پایان کتاب، نویسنده از بازگشت خود به ایران سخن می‌گوید و به معنای صلح و مفهوم بلاتکلیفی در زندگی انسان امروز می‌اندیشد. او نتیجه می‌گیرد که جنگ تنها در میدان نبرد جریان ندارد؛ بلکه در ذهن، حافظه و روزمرگی مردم ادامه پیدا می‌کند. «بلاتکلیف» در حقیقت سفری است از بیرون به درون؛ از روایت ویرانی‌های بیرونی تا درک لایه‌های روانی انسان در جهان معاصر، جهانی که در آن حتی صلح نیز گاهی ناپایدار، شکننده و موقت است.