کتاب صوفیان و بوداییان اثر محمدرضا عدلی، انتشارات هرمس

کتاب «صوفیان و بوداییان» نوشته‌ی «محمدرضا عدلی»، اثری پژوهشی و تطبیقی درباره‌ی «سیر در تصوف اسلامی و رهبانیت بودایی» است. این کتاب در چهارصد و پانزده صفحه و به همت نشر هرمس منتشر شده و به بررسی دقیق و مقایسه‌ی آداب، سنن و آیین‌های رهبانی در فرهنگ‌های گوناگون می‌پردازد. نویسنده در هر بخش از این پژوهش جامع، به تحلیل عمیق شیوه‌ی زندگی، سلوک معنوی و اندیشه‌های مشترک میان صوفیان و بوداییان می‌پردازد. این کتاب از چهار فصل اصلی تشکیل شده است. در فصل نخست با عنوان «رهبانیت یا سلوک صوفیانه»، نویسنده انواع و ویژگی‌های مشترک طریقه‌های رهبانی را بررسی کرده و اعمال، وظایف و سنن گوناگون از جمله سنت‌های هندویی، یهودی، مسیحی، یونانی، رومی و حتی سنت‌های رهبانی ایران باستان را تحلیل می‌کند. این بخش، تصویری جامع از مفهوم رهبانیت در تمدن‌های مختلف ارائه می‌دهد. فصل دوم کتاب به «رهبانیت بودایی» اختصاص دارد و در آن، باورهای دینی هند پیش از ظهور بودا و پس از آن مورد مطالعه قرار می‌گیرد. علاوه بر این، آداب و قوانین رهبانیت بودایی، ضوابط مربوط به منزلگاه‌های راهبان، وسایل و اثاثیه‌ی آنان، شیوه‌های معاشرت، نوع پوشش، خوراک، دارایی‌های شخصی، آداب خلوت‌گزینی، انزوا، آیین‌ها و مناسک ویژه‌ی بوداییان با دقت تشریح شده است. در فصل سوم، محمدرضا عدلی به بررسی «خانقاه و طریقت در تصوف اسلامی» می‌پردازد. در این بخش، او سلسله‌های مختلف صوفیانه، آداب و نظم خانقاه‌ها، شرایط تشرف، قوانین معیشت، خلوت‌گزینی و انزوای صوفیان را با رویکردی تحلیلی باز می‌نماید تا تصویری روشن از ساختار و نظام معنوی خانقاه در تصوف اسلامی ارائه دهد. فصل چهارم و پایانی کتاب «صوفیان و بوداییان» به مقایسه‌ی تطبیقی میان «رهبانیت بودایی و تصوف اسلامی» اختصاص یافته است. نویسنده در این بخش، روابط تاریخی بوداییان و مسلمانان و بازتاب اندیشه‌ها و باورهای آنان در منابع و آثار یکدیگر را بررسی می‌کند. این فصل نقطه‌ی اوج کتاب به شمار می‌آید، زیرا ضمن تحلیل تعامل میان دو سنت بزرگ عرفانی شرق، زمینه‌ی درک عمیق‌تر از پیوندهای فکری و معنوی در تمدن‌های آسیایی را فراهم می‌سازد.