کتاب نفرت نوبهاران اثر بختیار علی، ترجمه آراکو محمودی، انتشارات نگاه

کتاب «نفرت نوبهاران» تازه‌ترین رمان «بختیار علی»، نویسنده‌ی برجسته‌ی کورد، است که نخستین‌بار در سال ۱۴۰۴ منتشر شد. بختیار علی در این اثر بار دیگر به دغدغه‌های اصلی و ماندگار خود بازمی‌گردد؛ دغدغه‌هایی همچون خشونت، حافظه‌ی جمعی و پیوند درهم‌تنیده‌ی فرد، تاریخ و قدرت که در مرکز روایت این رمان قرار دارند. رمان «نفرت نوبهاران» از همان آغاز خواننده را به دل جهانی آشفته و خون‌آلود می‌کشاند؛ جهانی که در آن خشونت نه رخدادی گذرا، بلکه نیرویی دائمی و تکرارشونده است. این اثر، داستان انسان‌هایی را روایت می‌کند که در چرخه‌ی بی‌پایان کینه و انتقام گرفتار شده‌اند. شخصیت‌های رمان، چه قربانی باشند و چه عامل خشونت، در مرز باریکی میان بقا و فروپاشی گام برمی‌دارند. بختیار علی با زبانی شاعرانه و درعین‌حال گزنده، نشان می‌دهد که حافظه‌ی تاریخی هرگز خاموش نمی‌شود و زخم‌های گذشته نه‌تنها ترمیم نمی‌گردند، بلکه در هر نسل به شکلی تازه سرباز می‌کنند. یکی از ویژگی‌های برجسته‌ی «نفرت نوبهاران»، نگاه ویژه‌ی نویسنده به «بدن» به‌عنوان میدان اصلی قدرت است. در این جهان روایی، بدن شخصیت‌ها بارها دچار تحقیر، شکنجه و محدودیت می‌شود؛ موضوعی که بختیار علی از خلال آن نشان می‌دهد سیاست و سلطه نه‌فقط در ساختارهای بیرونی جامعه، بلکه در ژرف‌ترین لایه‌های وجود انسان حضور دارند. چنین نگاهی سبب می‌شود «نفرت نوبهاران» فراتر از داستانی درباره‌ی جنگ یا خشونت باشد و به روایتی فلسفی از وضعیت انسان معاصر در جهان امروز بدل گردد. از نظر سبک و ساختار روایی، رمان «نفرت نوبهاران» ادامه‌ای بر سنت ادبی بختیار علی در آثاری چون «آخرین انار دنیا» و «غروب پروانه» است. در این اثر نیز ترکیب رئالیسم و استعاره، چندلایگی روایت و لحن شاعرانه، بخش جدایی‌ناپذیر جهان داستانی نویسنده را شکل می‌دهند. بااین‌حال، «نفرت نوبهاران» در مقایسه با دیگر آثار او فضایی تلخ‌تر و تیره‌تر دارد و بیش‌ازپیش به پرسش‌های فلسفی درباره‌ی رهایی از چرخه‌ی خشونت می‌پردازد. قلم بختیار علی در ادبیات معاصر خاورمیانه، هم‌ردیف نویسندگانی چون عبدالرحمن منیف و ژوزه ساراماگو قرار می‌گیرد. همان‌گونه که منیف ساختارهای قدرت در جهان عرب را موشکافانه روایت می‌کرد، بختیار علی نیز با نگاهی دقیق این ساختارها را در بستر اجتماعی و سیاسی منطقه‌ی کوردستان بررسی می‌کند. او همچون ساراماگو، از استعاره‌ها و تصاویر فراواقعی برای کاوش در سیاست و اخلاق بهره می‌برد و بدین‌ترتیب، رمانی پدید آورده که هم در سنت ادبیات کردی و هم در عرصه‌ی جهانی جایگاهی ویژه دارد. «نفرت نوبهاران» از دوازده داستان مستقل اما مرتبط تشکیل شده است و روایت با داستان عکاسی آغاز می‌شود که نگاه خاصی به عکاسی از زنان دارد. این آغاز، دروازه‌ای است به جهان چندوجهی و درهم‌تنیده‌ی اثر و مخاطب را به سفری در اعماق خشونت، حافظه و هویت انسانی فرا می‌خواند.