کتاب کلیله و دمنه اثر ابوالمعالی نصرالله منشی، ترجمه مجتبی مینوی تهرانی، انتشارات نگاه

کتاب «کلیله و دمنه» برای نخستین بار به‌دست فیلسوفی هندی به نام «بدیا» و به زبان سانسکریت نگاشته شد. در دوران ساسانیان، این اثر برجسته به‌دست «نصرالله منشی» به فارسی میانه ترجمه گردید. نصرالله منشی در ترجمه خود از روش ترجمه آزاد بهره گرفت و تنها روح و مفهوم کلام را حفظ کرد؛ به همین دلیل، نسخه او اثری تازه و مستقل در زبان فارسی میانه به شمار می‌آید. نسخه‌ای دیگر از این کتاب نیز وجود دارد که توسط «محمد بن عبدالله بخاری» ترجمه شده است. این ترجمه برخلاف نسخه نصرالله منشی، کاملاً تحت‌اللفظی است و مطالب کتاب اصلی را واژه‌به‌واژه به فارسی برگردانده است. کتاب کلیله و دمنه مجموعه‌ای از حکایت‌های پندآموز است که روایتگر داستان دو شغال به نام‌های کلیله و دمنه می‌باشد. نویسنده در این اثر هوشمندانه تمام ویژگی‌ها، رفتارها و روابط انسانی را به حیوانات جنگل نسبت داده تا از این طریق روایت‌ها جذاب‌تر و تأثیرگذارتر شوند. هدف او، آموزش آداب، اصول و حکمت‌های زندگی به آیندگان از زبان حیوانات گوناگون است. از این رو می‌توان این اثر را چکیده‌ای از خرد و اندرز پیشینیان دانست. کلیله و دمنه شامل ده باب است که در هر یک، حکایت‌های پندآموز پیرامون رویدادهای گوناگون بیان شده‌اند. این ده باب عبارت‌اند از: ۱. باب شیر و گاو ۲. باب کبوتر طوق‌دار ۳. باب بوزینه و سنگ‌پشت ۴. باب بی‌تدبیری ۵. باب موش و گربه ۶. باب بوم و زاغ ۷. باب شاه و پنزوه ۸. باب تورگ شغال ۹. باب بلاد و برهمنان ۱۰. باب شاه موشان و وزیرانش حکایت‌های کلیله و دمنه با نثری شیوا، پرمغز و تأمل‌برانگیز نگاشته شده‌اند و به‌عنوان یکی از ماندگارترین آثار ادبیات تعلیمی فارسی، قرن‌هاست که منبع الهام نویسندگان و اندیشمندان محسوب می‌شوند.