کتاب گردآفرید اثر آتوسا صالحی، انتشارات افق

کتاب «گردآفرید» نوشته‌ی آتوسا صالحی، جلد هفتم از مجموعه‌ی دوازده‌جلدی «قصه‌های شاهنامه» است. این مجموعه، بازنویسی روان و امروزی از مهم‌ترین داستان‌های شاهنامه به شمار می‌رود که با زبانی ساده و متناسب با سلیقه‌ی نوجوانان امروز نگاشته شده است. نویسنده با پرهیز از دشواری‌های زبان کهن، به سراغ بخش‌هایی کمتر شناخته‌شده از این اثر عظیم حماسی رفته و روایت‌هایی جذاب و خواندنی از آن ارائه داده است. آتوسا صالحی بر این باور است که شاهنامه، ریشه و هویت ملی ایرانیان است و آشنایی با آن برای نسل جوان اهمیتی بنیادین دارد. او در توضیح انگیزه‌ی خود از نوشتن این مجموعه می‌گوید: در نگارش «قصه‌های شاهنامه» کوشیده‌ام تا از زاویه‌ای امروزی به این داستان‌ها بنگرم، ضمن حفظ فضای حماسی اثر، زبان آن را به شکلی قابل‌درک برای نوجوانان بازآفرینی کنم و از دیدگاهی روان‌شناسانه نیز به تحلیل شخصیت‌ها بپردازم. در جلد هفتم، نویسنده به سراغ داستان «گردآفرید» رفته است؛ یکی از زنان دلیر، هوشمند و شجاع شاهنامه. روایت گردآفرید در متن داستان معروف رستم و سهراب جای دارد. پس از آن‌که سهراب از اصل و نسب خود آگاه می‌شود، تصمیم می‌گیرد به ایران بتازد تا پدرش رستم را بیابد. او به همراه سپاهی از تورانیان به مرز ایران می‌رسد و دژ سپید را که از استوارترین پایگاه‌های مرزی ایران است، محاصره می‌کند. در این میان، گردآفرید، دختر گژدهم ـ یکی از مرزبانان دلیر ایرانی ـ زره بر تن می‌کند و برای دفاع از دژ در برابر سهراب به میدان می‌رود. نبردی سهمگین میان آن دو درمی‌گیرد؛ ضربات شمشیر یکی پس از دیگری رد و بدل می‌شود تا آن‌که سهراب کمندی می‌افکند و گردآفرید را به بند می‌کشد. با یک ضربه، کلاه‌خود گردآفرید از سرش می‌افتد و گیسوان بلند و درخشان او آشکار می‌شود. سهراب که تا آن لحظه نمی‌دانسته با زنی می‌جنگد، از دیدن چهره‌ی تابناک گردآفرید شگفت‌زده می‌شود و درمی‌یابد که رقیبش دختری جنگ‌آور است. دلاوری و هوشمندی گردآفرید سهراب را به تحسین وا‌می‌دارد و از ادامه‌ی نبرد بازمی‌ماند. گردآفرید از این فرصت بهره می‌گیرد و با زیرکی می‌گوید: «اگر سپاه تو به فرمان من باشد، دیگر نیازی به نبرد نیست. از این پس، تو فرمانروای این دژ و نیروهای من هستی.» سهراب که می‌پندارد گردآفرید تسلیم شده است، بند از دست او می‌گشاید. گردآفرید فوراً بر اسب خود می‌نشیند و به سوی دژ می‌تازد. سهراب در پی او تا نزدیکی دژ می‌رود، اما گردآفرید خود را به درون دژ می‌رساند و دروازه را می‌بندد. کتاب «گردآفرید» از مجموعه‌ی «قصه‌های شاهنامه»، یکی از تأثیرگذارترین و زیباترین بازآفرینی‌های داستانی شاهنامه است. این روایت حماسی، تصویری تازه و متفاوت از نقش زنان در ادبیات و فرهنگ کهن ایران ارائه می‌دهد؛ زنانی که جسارت، درایت و میهن‌دوستی آنان الهام‌بخش نسل امروز است. این داستان نه‌تنها نوجوانان را با دنیای پهلوانی شاهنامه پیوند می‌دهد، بلکه آنان را با ارزش‌های اصیل ایرانی و قدرت شخصیت‌های زن در حماسه‌های ملی آشنا می‌سازد.