کتاب تاریخ ایران باستان (3 جلدی) اثر حسن پیرنیا، انتشارات نگاه

کتاب «تاریخ ایران باستان» اثری ماندگار و در سه جلد از «میرزا حسن‌خان پیرنیا»، مشهور به «مشیرالدوله»، است؛ اثری که در شمار بلندترین و جامع‌ترین نوشته‌های تاریخی درباره ایران باستان قرار دارد. «حسن پیرنیا» در این مجموعه ارزشمند، گستره زمانی وسیعی را از حدود دو هزار سال پیش از میلاد مسیح، از دوران سومری‌ها تا پایان عصر اشکانیان، بررسی و روایت کرده است. دریغ که اجل مجال نداد تا این پژوهش سترگ را با بخش مربوط به دوران ساسانیان کامل سازد و تصویری جامع از تاریخ ایران پیش از اسلام ارائه دهد. این چهره نامدار و فرهیخته، که از رجال خوش‌نام دوران مشروطه به شمار می‌آید، یادگاری گرانبها از خود بر جای گذاشته است؛ اثری که ستایش منتقدان و تاریخ‌پژوهان را برانگیخته و مطالعه آن به دوست‌داران تاریخ و فرهنگ ایران‌زمین همواره توصیه می‌شود. با نگاهی ژرف‌تر می‌توان دریافت که «تاریخ ایران باستان» صرفاً کتابی تاریخی نیست، بلکه دایره‌المعارفی برجسته در زمینه تاریخ، فرهنگ و تمدن ایران و همچنین دیگر تمدن‌های بزرگ و بااهمیت جهان چون یونان، هند، روم، مصر و بین‌النهرین است. خواننده در مطالعه این گنجینه پرارج، نه‌تنها با رخدادهای ایران در دوران مادها، هخامنشیان، سلوکیان و اشکانیان آشنا می‌شود، بلکه با دستاوردهای فرهنگی و تاریخی ملت‌های بزرگ خاورمیانه و جهان باستان نیز مواجه خواهد شد. «مشیرالدوله» با دقتی علمی و حیرت‌انگیز، به گردآوری منابع و مستندات این کتاب همت گماشته است و از هرگونه مبالغه یا زیاده‌گویی پرهیز کرده؛ از این‌رو، «تاریخ ایران باستان» اثری موثق، مستدل و درخور اعتماد به‌شمار می‌آید که هنوز هم از معتبرترین منابع شناخت تمدن و تاریخ ایران باستان محسوب می‌شود.