کتاب رساله در تاریخ ادیان اثر میرچا الیاده، ترجمه جلال ستاری، انتشارات سروش

کتاب حاضر از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین آثار میرچا الیاده به شمار می‌رود. این پژوهشگر صاحب‌نظر در اثر خود به بررسی «صور» و «اشکال» عالم قداست، ادیان، آیین‌ها، اساطیر و رمزها پرداخته است. پرسش‌های بنیادینی چون «مذهب چیست؟» و «تا چه اندازه می‌توان از تاریخ ادیان سخن گفت؟» محور اصلی مباحث کتاب را تشکیل می‌دهند. از آن‌جا که نویسنده نسبت به سودمندیِ ارائه‌ی تعریفی مقدماتی از پدیده‌ی مذهبی بدگمان است، در این اثر تنها به بررسی گسترده‌ی تجلیات قداست یا لاهوت در وسیع‌ترین معنای آن بسنده کرده است. بنابراین، تنها پس از تحلیل و دسته‌بندی شمار بسیاری از این تجلیات است که می‌توان به طرح مسئله‌ی تاریخ اشکال و صور مذهبی پرداخت. روش تحقیق نویسنده در این کتاب ساده، نظام‌مند و در عین حال قابل اعتماد است. او پژوهش خود را با توصیف مجموعه‌ای از تجلیات قداست در کیهان آغاز می‌کند؛ قداستی که در مراتب و سطوح مختلف هستی، از آسمان و آب گرفته تا زمین و سنگ، حضور و ظهور دارد. انتخاب این نقطه‌ی آغاز نه به سبب کهن‌تر بودن این جلوه‌ها، بلکه به‌دلیل آن است که شرح این نمونه‌ها از یک‌سو دیالکتیک قداست و از سوی دیگر ساختار و ویژگی‌های ظرف یا «وعاء» قداست را آشکار می‌سازد.