کتاب عرب و اسرائیل اثر ماکسیم رودنسون، ترجمه رضا براهنی، انتشارات خوارزمی

کتاب «عرب و اسرائیل» اثر ماکسیم رودنسون، روایت رسمی صهیونیسم از مناقشه فلسطین را به چالش می‌کشد و در محور استدلال خود، نبرد میان اعراب و اسرائیل را نه جنگی ایدئولوژیک یا دینی، بلکه مقاومت مردم بومی در برابر استعمار خارجی تفسیر می‌کند. رودنسون از نخستین صفحات کتاب به‌صراحت مدعای اصلی خود را بیان می‌کند: اسرائیل در نگاه اعراب نه یک همسایه یا رقیب، بلکه پدیده‌ای استعماری است؛ پروژه‌ای که جنبش صهیونیسم با تکیه بر افسانه‌های تاریخی دو هزار ساله، بخشی از سرزمین فلسطین را تصرف کرده و با پشتوانه قدرت نظامی و حمایت غرب، بر آن تسلط یافته است. به باور رودنسون، صهیونیسم با تفسیری غیرموجه از آرزوهای دینی دیرینه، آن‌ها را در قالب ناسیونالیسم مدرن بازآفرینی کرده و به بهانه پیوندهای تاریخی، واقعیت حضور جمعیت عرب ساکن در فلسطین را نادیده گرفته است. با این‌حال، او از لغزش به دام شعارهای عوام‌گرایانه چپ مارکسیستی زمان خود پرهیز می‌کند و صادقانه نظریه‌ای را که اسرائیل را «پایگاهی امپریالیستی برای سرکوب انقلاب پرولتاریا در جهان عرب» می‌داند، رد می‌کند؛ چراکه چنین تحلیلی را ساده‌انگارانه و بی‌پایه از نظر تاریخی می‌خواند. این کتاب میان «یهودستیزی سنتی» ـ که رودنسون تاریخچه‌ای دقیق و مستند از آن ارائه می‌دهد ـ و «ضدصهیونیسم» به‌منزله واکنشی مشروع در برابر اشغال سرزمین، مرزی روشن ترسیم می‌کند. ساختار کتاب، روایتی منسجم و خلاصه از روند تاریخی مناقشه اعراب و اسرائیل ارائه می‌دهد؛ از خاستگاه ناسیونالیسم یهودی و عربی، تا تأسیس دولت اسرائیل، نخستین دهه‌های شکل‌گیری آن، برآمدن سوسیالیسم عربی در دهه‌ ۱۳۳۰ خورشیدی (۱۹۵۰ میلادی)، نرمش تدریجی در سیاست‌های اسرائیل، و در نهایت بحران‌های پی‌درپی که به جنگ ۱۹۶۷ انجامید. رودنسون از اعراب نمی‌خواهد واقعیت موجود را بپذیرند؛ زیرا به‌نظر او چنین خواسته‌ای نه حق، بلکه صرفاً تقاضایی سیاسی است. با وجود همدلی او با مقاومت عربی، از ایده جنگ انقلابی تمام‌عیار علیه اسرائیل دفاع بی‌قیدوشرط نمی‌کند و نسبت به آثار و پیامدهای چنین رویکردی برای آینده انقلاب عربی تردید دارد. «عرب و اسرائیل» میراثی ماندگار از ماکسیم رودنسون است؛ اثری که نشان می‌دهد می‌توان بی‌آنکه اسیر تبلیغات شد، روایت طرف دیگر را با دقت و انصاف شنید. رودنسون ثابت می‌کند که از منظر یک روشنفکر چپ‌گرا و یهودی نیز می‌توان نقدی ژرف و رادیکال بر صهیونیسم نوشت، بی‌آنکه به ورطه یهودستیزی افتاد یا تکرارکننده نظریه‌های ازپیش‌ساخته شبه‌مارکسیستی بود.