کتاب رودخانه یخ‌زده اثر آریل لوهن، ترجمه آنیتا پارسا، انتشارات کتابسرای تندیس

رمان «رودخانه‌ی یخ‌زده» نوشته‌ی آریل لوهن، اثری در ژانر داستان تاریخی معمایی است که با الهام از زندگی واقعی مارتا بالارد، قابله و درمانگر سده‌ی هجدهم در ایالت مین، روایتی پرتنش و چندلایه از عدالت، قدرت و جایگاه زنان در آغاز شکل‌گیری ایالات متحده ارائه می‌دهد. این کتاب که در سال ۲۰۲۴ منتشر شده و به‌عنوان یکی از انتخاب‌های باشگاه کتاب «صبح بخیر آمریکا» معرفی گردیده، با ترکیب پژوهش تاریخی دقیق و عناصر تعلیق و دادگاهی، هم‌زمان فضای اجتماعی دوره‌ی پس از انقلاب آمریکا و پرونده‌ای رازآلود را به تصویر می‌کشد. داستان در زمستان سال ۱۷۸۹ و در شهر کوچک هالول می‌گذرد؛ زمانی که رودخانه‌ی کنبک یخ زده و زندگی روزمره زیر سایه‌ی سرمایی سخت و فرساینده جریان دارد. کشف جسد مردی در میان یخ‌ها آرامش ظاهری جامعه را برهم می‌زند و مارتا بالارد برای معاینه‌ی جسد فراخوانده می‌شود. او که سال‌ها تجربه‌ی قابله‌گری و درمان دارد و وقایع شهر را با دقت در دفتر روزانه‌اش ثبت می‌کند، درمی‌یابد این مرگ ممکن است تصادفی نباشد. جسد با ماجرای اتهام تجاوزی مرتبط است که ماه‌ها پیش علیه دو مرد بانفوذ شهر مطرح شده بود و اکنون پرونده‌ای حساس و پرمخاطره شکل می‌گیرد. با پیشرفت روایت، دفتر یادداشت‌های مارتا به سندی کلیدی تبدیل می‌شود؛ یادداشتی که تولدها، مرگ‌ها، بیماری‌ها و رخدادهای اجتماعی را ثبت کرده و اکنون توان آشکار کردن حقیقتی ناخوشایند را دارد. اما ساختار قدرت در شهر، که در اختیار مردان بانفوذ و شبکه‌های خویشاوندی است، تلاش می‌کند صدای او را بی‌اعتبار کند. مارتا، در مقام زنی متخصص و محترم، هم‌زمان با احترام و تردید روبه‌روست؛ اقتدار او در حوزه‌ی زایمان و درمان پذیرفته شده، اما ورودش به عرصه‌ی قضاوت و شهادت نظم مردسالارانه‌ی جامعه را به چالش می‌کشد. یکی از مضمون‌های اصلی رمان، تقابل عدالت رسمی و حقیقت زیسته است. دستگاه قضایی نوپای آن دوران، زیر سایه‌ی پیش‌داوری‌های جنسیتی و طبقاتی، در برابر شهادت زنان و افراد کم‌نفوذ مقاومت نشان می‌دهد. لوهن با برجسته کردن این کشمکش‌ها نشان می‌دهد چگونه مفهوم عدالت در جامعه‌ای کوچک می‌تواند زیر فشار شایعه، آبرو و روابط قدرت دگرگون شود. مارتا نه‌تنها با سرمای طبیعت، بلکه با سرمای بی‌اعتمادی و سکوت نیز می‌جنگد. فضای زمستانی و رودخانه‌ی یخ‌زده نقشی فراتر از پس‌زمینه دارند. طبیعت سخت و خاموش، محدودیت رفت‌وآمد و بسته‌شدن مسیرها، حس انزوا و فشردگی اجتماعی را تشدید می‌کند. همان‌گونه که رودخانه در یخ محبوس شده، حقیقت نیز زیر لایه‌هایی از ترس و تعصب پنهان مانده است. این هم‌نشینی میان محیط طبیعی و کشمکش‌های انسانی، به رمان کیفیتی نمادین و تأمل‌برانگیز می‌بخشد. شخصیت‌پردازی مارتا از نقاط قوت اثر است. او قهرمان بی‌نقصی نیست، بلکه زنی است با تردیدها، وابستگی‌های خانوادگی و دغدغه‌های شخصی که در عین حال به حس مسئولیت حرفه‌ای و اخلاقی خود وفادار می‌ماند. لوهن با بهره‌گیری از زبانی جزئی‌نگر و توصیف دقیق زندگی مرزی سده‌ی هجدهم، تصویری زنده از جامعه‌ای ارائه می‌دهد که میان سنت‌های کهن و ساختارهای نوپای سیاسی در گذار است. در عین حال باید یادآور شد که بسیاری از عناصر معمایی و روایی کتاب، زاده‌ی تخیل نویسنده‌اند و فراتر از مستندات تاریخی موجود درباره‌ی زندگی واقعی مارتا بالارد می‌روند. برای خوانندگانی که به دنبال بازسازی کاملاً مستند زندگی او هستند، این جنبه‌ی داستانی ممکن است پرسش‌برانگیز باشد؛ هرچند همین آزادی تخیل، امکان خلق تعلیق و درام را فراهم کرده است. در مجموع، «رودخانه‌ی یخ‌زده» روایتی است از ایستادگی در برابر سکوت و بی‌عدالتی؛ داستان زنی که در دل سرمای طبیعت و جامعه، حقیقت را ثبت می‌کند و برای آن هزینه می‌دهد. رمان با پیوند دادن تاریخ، معما و نقد اجتماعی، تصویری از لحظه‌ای حساس در تاریخ آمریکا ارائه می‌کند و یادآور می‌شود که صدای زنان، هرچند در حاشیه مانده، همواره نقشی تعیین‌کننده در شکل‌گیری تاریخ داشته است.