کتاب مسیح هرگز به اینجا نرسید اثر کارلو لوی، ترجمه محمدحسین رمضان کیایی، انتشارات هرمس

«مسیح هرگز به اینجا نرسید» اثری ماندگار از کارلو لوی، پزشک، نقاش و نویسنده ایتالیایی است. این کتاب روایت خاطرات لوی در دوران تبعید دوساله‌اش طی سال‌های ۱۳۱۴ و ۱۳۱۵ خورشیدی (۱۹۳۵ و ۱۹۳۶ میلادی) در یکی از روستاهای جنوب ایتالیا، تحت حکومت فاشیستی موسولینی است. نویسنده در این اثر به عهدی که با روستاییان بسته بود اشاره می‌کند؛ او به آنان وعده بازگشت داده بود، اما هرگز نتوانست به آن عمل کند. با این حال، نوشتن «مسیح هرگز به اینجا نرسید» نوعی بازگشت معنوی برای او محسوب می‌شود؛ بازگشتی از مسیر خاطرات به میان همان روستاییان که روزگاری با آنان زیسته بود. کارلو لوی، پزشک تبعیدی، در این کتاب نه‌تنها زندگی روزمره مردم روستا را توصیف می‌کند بلکه اوضاع اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی آنان را نیز تجزیه و تحلیل می‌نماید. همین نگاه جامعه‌شناسانه، اثری ساده از خاطرات تبعید را به کتابی قابل تأمل و ارزشمند برای پژوهشگران و علاقه‌مندان به جامعه‌شناسی، به‌ویژه جامعه‌شناسی روستا، تبدیل کرده است. از این رو مطالعه «مسیح هرگز به اینجا نرسید» به همه کسانی که دغدغه شناخت ساختارهای اجتماعی و نابرابری‌های انسانی دارند توصیه می‌شود. علت انتخاب این عنوان برای کتاب ریشه در سخنان تکرارشونده مردم همان روستا دارد. آنان با تلخی می‌گفتند که «مسیح هرگز به اینجا نرسید»؛ گویی پیش از رسیدن متوقف شد. تأکید مکررشان بر این جمله بازتابی از احساس محرومیت عمیق بود. روستاییان باور داشتند که هرگز حقوق انسانی‌شان رعایت نشده و هیچ مرجعی، نه دین و نه سیاست و نه حکومت، آنان را به رسمیت نشناخت یا برای مشکلاتشان اهمیتی قائل نشد. کارلو لوی با نگارش این کتاب توانست پرده از رنج‌ها، دغدغه‌ها و دشواری‌های زندگی این مردم محروم بردارد و بخشی از واقعیتی فراموش‌شده را ثبت کند؛ واقعیتی که مطالعه آن امروز نیز همچنان آموزنده و ارزشمند است.