کتاب به زبان مادری گریه می‌کنیم اثر فابیو مورابیتو، ترجمه الهام شوشتری زاده، انتشارات اطراف

کتاب «به زبان مادری گریه می‌کنیم» سومین جلد از مجموعه‌ی «زندگی میان زبان‌ها» است. این مجموعه پیش‌تر با دو کتاب «ارواح ملیت ندارند» و «لهجه‌ها اهلی نمی‌شوند» شناخته شده و همان‌طور که در آن دو کتاب روایت نویسنده‌ای مهاجر در زبانی غیربومی روایت می‌شد، این‌بار نیز نویسنده‌ای را همراهی می‌کنیم که دور از سرزمین مادری خود زندگی می‌کند و به زبانی غیر از زبان نخستینش می‌نویسد. همین فاصله‌ی زبانی و جغرافیایی، سرچشمه‌ی اندیشه‌ها، تجربه‌ها و بازی‌های زبانی اوست که در قالب متنی ادبی و پرمعنا شکل گرفته است. با این‌همه، «به زبان مادری گریه می‌کنیم» هم از نظر فرم و هم از نظر محتوا تفاوت مهمی با دو جلد پیشین دارد. این کتاب مجموعه‌ای از هشتاد و دو ناداستان یا جستار بسیار کوتاه (فلش‌نان‌فیکشن/جستار برق‌آسا) نوشته‌ی فابیو مورابیتو، شاعر، نویسنده و مترجم مکزیکیِ ایتالیایی‌تبار است. مورابیتو در این متن‌های کوتاه و پرکشش به مضامینی چون زبان مادری، تجربه‌ی نوشتن و ترجمه، کشاکش دائمی با زبان، دشواری‌ها و لذت‌های نوشتن به زبانی دیگر، و زیست در جهان کلمه‌ها و ادبیات می‌پردازد. زبان او روان، صریح و گاه شوخ‌طبع است و همین ترکیب سبب می‌شود مفاهیم سنگین و ژرف با سادگی و جذابیتی خاص به مخاطب منتقل شود. برجسته‌ترین تمایز این کتاب، انتخاب ژانر «جستار بسیار کوتاه» یا همان «نداستان برق‌آسا» است؛ گونه‌ای ادبی که در آن معنا و لحظه در خالص‌ترین شکل خود فشرده می‌شوند. هر جستار همانند تصویری حک‌شده در یک «آن»، صحنه‌ای سرنوشت‌ساز، مکاشفه‌ای ناگهانی یا حسی زودگذر است که در قاب ماندگار کلمات ثبت می‌شود. از نخستین جستار کتاب، مورابیتو مضامینی همچون نوشتن، نوسان دائمی میان دو زبان، تردید و دودلی همیشگی نویسندگان، حس خیانت به زبان مادری و عشق به ادبیات و کتاب را برجسته می‌سازد و در ادامه نیز بارها به همین مسائل بازمی‌گردد. او در این جستارها، خاطرات کودکی و جوانی خود، تجربه‌های شخصی از نوشتن و ترجمه، مواجهه‌اش با شاهکارهای ادبی جهان و حتی لحظه‌های ساده‌ی زندگی روزمره را از زاویه‌ای تازه روایت می‌کند و تصویری نو از پیوند پیچیده‌ی ذهن و زبان ترسیم می‌نماید. خاطره‌گویی‌های شیرین مورابیتو، توانایی‌اش در تصویرسازی‌های زنده، و ارجاعات ادبی دقیق و هوشمندانه‌اش، خواندن «به زبان مادری گریه می‌کنیم» را به تجربه‌ای لذت‌بخش و پربار بدل کرده است. این کتاب به‌ویژه برای علاقه‌مندان ادبیات معاصر آمریکای لاتین و همه‌ی کسانی که به پشت‌صحنه‌ی جهان نوشتن و آفرینش ادبی علاقه دارند، انتخابی ارزشمند به شمار می‌رود. کتاب «به زبان مادری گریه می‌کنیم: زندگی میان زبان‌ها» نوشته‌ی فابیو مورابیتو با ترجمه‌ی الهام شوشتری‌زاده توسط نشر اطراف منتشر شده است.